Zou Rembrandt ooit kindertekeningen hebben gemaakt? Je
weet wel, van die A4'tjes die trotse ouders en grootouders met een punaise ergens
op prikken. Met van die abstracte strepen erop of van die zogenaamde
kop-potelingen waarin het middenlichaam ontbreekt. En die dan jarenlang blijven
hangen als de eerste uitingen van een artistiek talent in ontwikkeling.
Om op die beginvraag terug te komen,dat kan bijna niet
anders. Maar hoe? Van A4'tjes had toen nog nooit iemand gehoord. Even achteloos
een dik pak wit of gekleurd papier kopen in de winkel? In de 17e eeuw? Vast
niet. Laat staan een set viltstiften in allerlei kleuren of die Caran d'Ache
doos met een gigantische hoeveelheid kleurpotloden.
 |
| het vernieuwde museum De Lakenhal met een stoere Rembrandt ervoor |
Toch moet Rembrandt als kind op de een of andere manier
zijn tekentalent hebben kunnen uiten. Van mezelf weet ik nog dat ik als kind
heel veel zat te tekenen. Lekker afgezonderd in mijn eigen hoekje op zolder.
Helemaal in mijn eigen wereldje. Net zoals dat ik er in de tekenles behoorlijk
bovenuit stak op de Middelbare Meisjesschool. Die onvolprezen MMS, de
vrouwelijke pendant van de ook al heel lang verdwenen HBS. En dat ik van de
tekenleraar toch nooit een hoger cijfer kreeg dan een 7 of 8. Gewoon omdat die
docent vond dat het altijd beter kon. Iets waarin hij natuurlijk helemaal
gelijk had. Hoe dat toen met de in 1606 geboren Leidse Rembrandt Harmenszoon
van Rijn zat? Dat zal wel voor altijd in het geschiedenisduister verborgen
blijven.
Maar op de expositie 'Jonge Rembrandt-Rising Star' in het
prachtig verbouwde museum De Lakenhal in Leiden hangen gelukkig toch een paar werken
uit zijn jonge jaren. Zoals 'De brillenverkoper', een schilderij dat hij maakte
zo rond zijn 18e. Of die tekening van zijn vader, gedateerd ergens tussen 1625
en 1630.
En ook onderstaande twee olieverven van ergens rond zijn
20ste.
 |
| De doop van de kamerling, 1626 |
 |
| Historiestuk, 1626 |
Goeie schilderijen natuurlijk, zonder meer. Maar toch beslist
nog niet de Rembrandt zoals we hem van later kennen. Ach, mag 't? Zo rond die
leeftijd? Als je nog je weg en je stijl aan het vinden bent. En als je opbokst
tegen je vriend Jan Lievens (1607-1674) met wie Rembrandt een atelier deelde.
Maar dan een paar jaar later!
 |
| Simeon in de tempel, 1631 |
 |
| De ontvoering van Proserpina, 1630-31 |
Daar is ie al, 'onze' Rembrandt. De kunstenaar die de
wereld nog steeds verbaasd doet staan met zijn destijds zo innovatieve wereld.
Het licht-donker met daarin prachtig geheimzinnige lichtaccenten die spaarzaam
opflitsen. Die lossere manier van schilderen die toen helemaal 'in' werd, maar
in zijn laatste levensfase weer 'uit' raakte. Ach, trends en mode in de kunst
zijn van alle tijden, daar is nog steeds helemaal niks in veranderd.
Die ontwikkeling in Rembrandts stijl in zijn jonge jaren,
dat is wat deze tentoonstelling zo interessant en aantrekkelijk maakt. Knap dat
ze dit beeld kunnen schetsen in de na een grondige verbouwing zo mooi
afgestofte Lakenhal. Dankzij heel veel uitlenen, dat wel. Want zelf bezitten ze
daar niet veel van één van hun beroemdste inwoners. Zelfs zijn geboortehuis is
in de 20e eeuw afgebroken.
 |
| Oosterse vorst, 1632 |
 |
| er hangen ook prachtige tekeningen |
Nog een van die interessante facetten van de expositie vond
ik een paar grote prenten van Rembrandt. Prenten gemaakt met een schilderij
als basis. En in samenwerking met de Leidse prentmaker Jan Gillisz. van Vliet.
Met natuurlijk de prent in spiegelbeeld ten opzichte van het schilderij. Dan
moet je van te voren heel goed nadenken over de compositie. Vertel me wat, ik
heb ten slotte een flink aantal steendrukken gemaakt in de loop van de tijd.
Tot begin februari kun je er nog heen. Wat mij betreft,
doen!! Tot volgende week.
TOOS
