Als ik van Middelburg met de auto richting Bayonne aan de
Frans-Spaanse grens ga, ben ik zo'n 1150 km onderweg. Diezelfde afstand geldt
ook voor Bayonne naar Gibraltar aan het zuidelijke puntje van Spanje. Als een
Liao-steppekrijger op zijn paard rond het jaar 1100 van de ene kant naar de
andere kant van het Liao-rijk zou rijden was hij er dan nog lang niet. Want
daarvoor zou hij 4000 km moeten afleggen. Ga je vanaf Gibraltar die afstand
noordwaarts, dan kom je enkele honderden kilometers noordelijk boven Oslo uit.
Dit om maar even aan te geven hoe groot het Liao-rijk in zijn hoogtijdagen was.
Nog nooit gehoord van die Liao? Dan moet je spoorslags
naar het Drents Museum in Assen. Daar
wordt de 10de en 11de eeuwse geschiedenis onthuld van dit door veroveringen en
allianties groot geworden Oost- Aziatische imperium van de Khitan-nomaden. Op
een prachtige manier.
in het geel het imperium van de Liao
Dat rijk? Het kaartje hierboven zegt heel veel. Delen van
Rusland en zelfs hoofdstad Peking van het huidige China vielen toen binnen de grenzen
ervan. Dat er heel lang weinig over dit nomadenland bekend was, ligt aan het feit dat de
geschiedenis meestal geschreven wordt door de overwinnaar. En die overwinning
lag uiteindelijk toch bij de meerderheid van de Han-Chinezen in het zuidelijk
deel van het imperium. Hoogontwikkelde, beschaafde Chinezen, volgens henzelf
dan wel. En dan zijn nomaden en steppekrijgers natuurlijk al heel snel weg te schrijven
als minderwaardig en onontwikkeld. Dat gebeurde dus en dat bleef ook eeuwenlang
het beeld van hen.
graftombe met muurschilderingen
Tot zo'n 40 jaar geleden bij toeval een aantal graftombes
van de Khitan werden ontdekt. Wat daaruit naar boven kwam veranderde als bij
donderslag hun historie. Grafgiften van goud en zilver terwijl de Chinezen dat toen nauwelijks gebruikten.
En prachtige wandschilderingen die blijk geven van een hoogontwikkelde cultuur.
Iets dat we eigenlijk ook wel hadden kunnen weten als je kijkt naar de
Boeddhistische pagodes die de Liao hebben nagelaten en die nog steeds het
landschap sieren. Ook geven archeologische vondsten aan dat er enorme ommuurde Liao-steden
hebben bestaan.
verguld zilveren kroon uit een tombe
de Witte Pagode van Qingzhou
aardewerken drakenkop van een pagode
op speciale manier vormgegeven graftombe
In het Drents Museum wordt heel sterk de nadruk gelegd op
de grafvondsten en op versieringen van en voorwerpen uit de pagodes. Maar hoe
doe je dat met heel veel kleinere voorwerpen die in vitrines moeten liggen?
Door een bijna hallucinerende, gigantisch grote vloerbedekking te leggen die de
steppegrond imiteert. Met rondom doorlopende foto's van de steppe op de wanden.
Door een paar van die graftombes na te bouwen met nageschilderde de bijbehorende
wandversieringen erin. Een op de normale manier, een door met oplichtende
contouren ervan te werken. Ook door de totale opstelling zo neer te zetten dat
je heel makkelijk je oriëntatie in de expositiezaal kwijtraakt. Echt knap
gedaan. En mooi dat in Assen de geschiedenis van die paar eeuwen Liao-rijk wordt herschreven.
deel van de expositiehal
Een rijk dat begin 12de eeuw uit elkaar viel door
onderling getwist. Maar dat vacuüm werd snel opgevuld. Want vanuit het oosten
rukten de opstandige Jürchen op, een Mongoolse stam. De Jürchen? Gaat er bij de
naam Gengis Khan (1162-1227) of Dzjengis Khan wellicht wel een lampje branden? Alweer
een steppekrijger wiens dynastie door zeer gewelddadige veroveringen het
grootste aaneengesloten imperium stichtte dat er ooit heeft bestaan. Het
Mongools Keizerrijk dat zelfs doorliep tot in Oost-Europa en angst en vrees in
heel Europa veroorzaakte. Tja, geschiedenis en oorlog, twee onverbrekelijk met
elkaar verbonden begrippen.
gouden dodenmasker van een prinses uit een van de graftomben
de gouden laarzen die zij aan had
Daarom miste ik eigenlijk iets bij die tentoonstelling
'The Great Liao'. Een grote landkaart van ons Europa met daarop geprojecteerd
het Liao-rijk. Ik denk dat de huidige EU en dat oude rijk elkaar dan in grootte
ongeveer bedekken. Als je bedenkt dat de EU pas zo'n 50 jaar bezig is zich op
vreedzame wijze te vormen en dus nog zo'n 150 jaar te gaan heeft om de twee
eeuwen van de Liao vol te krijgen, zouden er dan niet allerlei interessante
bespiegelingen op gang kunnen komen? Tot volgende week.
Ik hoor 't al zeggen: "Toos, 't is roeien met de riemen die je hebt. Niet benen!"
Dat weet ik ook wel, maar op het Inle Meer in Myanmar hebben ze daar andere
ideeën over. Kijk maar eens naar dit korte filmpje dat ik maakte van de
speciale roeitechniek die de vissers er daar op nahouden.
Vers van de pers plofte een paar dagen geleden mijn
tweede fotoboek over Myanmar op de vloer in het halletje. Met daarin natuurlijk
ook foto's van die vissers. Via de link http://bit.ly/2ponznf kom je ze vanzelf tegen bij het doorbladeren.
Tussen nog heel veel ander Inle Meer schoons in. Want die streek is echt niet zomaar
een van de grootste toeristische trekpleisters in Birma aan het worden. Daarvoor
hoefde ik alleen maar te kijken naar de aantallen loslopende baardige en gevarieerd
gekapte westerse hipsters. 't Is hot daar.
En Erica Terpstra,toch niet direct het prototype van de
hipster, is er ook al geweest. Aan o.a. dat Inle Lake. Voor het tv-programma
"Erica op reis". Beslist leuk om die aflevering eens te bekijken https://www.npo.nl/erica-op-reis/25-03-2017/POW_03453899
.
foto's Inle Lake
Ze bezoekt daarin ook de Shwe Inthein Pagode bij het meer.
Een pagode complex met eeuwenoude stupa's . Toen ik die tv-beelden zag was ik
er gelijk door gegrepen. Later, er in werkelijkheid rondlopend, bleek mijn
gevoel helemaal te kloppen. Sprookjesachtig prachtig en indrukwekkend, die
gigantische verzameling van vervallen en hier en daar ook weer opgeknapte,
elegante pieken. In gerestaureerde staat natuurlijk weer bedekt met goudverf of
bladgoud. Absoluut een kunstig hoogtepunt!
foto's Shwe Inthein Pagode
Verder laat ik een kleine selectie foto's van mensen,
tempels en markten uit dit tweede deel hier voor zich spreken. Een ding is
zeker, je kunt in Myanmar blijven fotograferen (lees daaronder nog weer verder).
Toch wil ik één onderdeel er nog even speciaal uithalen.
Die straat in Mandalay, na Yangon de tweede stad van het land. Een straat die
op wonderbaarlijke wijze het hele jaar door bedekt lijkt met een laagje sneeuw. Niet echt aannemelijk natuurlijk
bij het klimaat daar. 't Is dan ook een dikke laag wit stof. Afkomstig uit een
lange rij werkplaatsen waar Boeddha's van wit steen en marmer worden gemaakt. Ontzettend
veel Boeddha's in allerlei formaten. Groot, klein, middelmaat, zittend,
liggend, 't doet er niet toe.
U vraagt? Wij hakken, slijpen en polijsten. Maar dan
natuurlijk wel zonder een Arbowet. Want de werkomstandigheden daar? Niet te
geloven. Stoflongen? Nooit van gehoord! Stofkapjes, wat is dat? En
gehoorbeschermers tegen al het slijplawaai? Bestaan die dan? Wij kennen
allemaal wel de nogal hilarische Nederlandse traditie van het koekhappen. Dat ik
eigenlijk wel miste bij die Koningsdag in Tilburg. Maar dat terzijde. In
Mandalay hebben ze daar dus hun eigen variant op ontwikkeld. Stofhappen. Om een beschermend marmerlaagje
op de binnenkant van je longen te creëren.
Arbotechnisch niet gezond, fototechnisch wel geniek. Tot
volgende week.
