Zuid-India door een Toosiaanse kunstbril

Indiase tempels en Italiaaanse tagliatelli: waarom niet?

Als je, zoals ik, bij je geboorte al behept bent met het kunstgen kom je daar dus nooit meer vanaf. Dan blijf je de wereld altijd 'kunsterig' zien. Zogezegd een levenslange veroordeling tot het dragen van een ingebouwde kunstbril. Is dat erg? Nee, integendeel. Want daardoor stond ik als 6-jarig puppie al in de krant in Eindhoven vanwege een gewonnen tekenwedstrijd, exposeer ik als volwassene op prachtige plekken in allerlei landen, was ik als senior in 2016 Nederlands Briljanten Kunstenaar en verkeerde ik afgelopen februari met die onafscheidelijke kunstbril in het zuiden van India. Twee weken geleden schreef ik al over de kleur en chaos daar.

Nou krijg je bij zo'n reis niet zoveel mee over de moderne kunst in India. Het gaat dan vooral om de overblijfselen van lang geleden. Met eeuwenoude tempels en af en toe een heerlijk overdadig paleis. Uitingen van een hoogontwikkelde  cultuur die al heel lang bestond toen wij in Nederland ons nog uit zompige moerassen en vanonder de zeespiegel omhoog moesten trekken aan ons eigen haar. Je weet wel, die truc die Baron von Münchhausen veel later ook nog eens gebruikte.

Denk maar aan de Mahabarata en de Ramayana, duizenden jaren oude epische geschriften over de goden, net als de Griekse Ilias en Odyssee in dichtvorm. Of de Kamasutra, het rode-oortjes-boek van ver voor onze jaartelling. Allemaal teksten die nog steeds belangrijk zijn voor de Hindoeïstische cultuur nu. Kijk maar naar onderstaand filmpje.

Een tikje anders dus dan we in Europa gewend zijn. Bij het al eeuwen oude mimespel schminkten de spelers zich zelfs vooraf, als onderdeel van hun optreden, op dat hele kleine toneeltje.

Fascinerend om te zien hoe daarbij langzaamaan hun hele gezicht onder een dikke laag verf verdween. Dat duurde bijna net zo lang als de voorstelling zelf. Op zich trouwens niet erg. Want ons westers tijdgevoel moest even flink wat versnellingen terug schakelen. Gezien de benodigde tijd voor het gemimed piepkleine stukje uit een enkel onderdeeltje van de duizenden pagina's tellende Mahabarata zou je bij dat hele epos zo een aantal maanden verder zijn geweest.

Zowel bij dat mimespel als het klassieke dansfestijn was duidelijk dat al die gebaren en al die houdingen voortkomen uit een gigantisch lange traditie. Want heel veel kon ik herkennen door wat ik daarvoor al had gezien in heiligdommen uit de 13e en 14e eeuw.

Dezelfde tijd dus dat in Frankrijk en Engeland onze gotische kathedralen werden gebouwd. Met al hun hoge torens, zuilengangen, beeldhouwwerk en nu vaak verdwenen of sterk vervaagde muurschilderingen. Eigenlijk identiek met wat toen in Zuid India plaatsvond in een heel andere bouwstijl en vormgeving. Echt frappant!

Net zo frappant trouwens als het gemis aan oude stadskernen. In Europa is 't meestal totaal geen moeite om binnen een uur rijden ergens een stad, stadje of dorp tegen te komen met oude huizen gegroepeerd rond een plein met een kerk in het midden. Met vanzelfsprekend minstens één café plus terras. Daar in India? Niente, nichts, rien, nothing. Wel allemaal chaotische, rechthoekige bouw, hoger, lager, breder, smaller, ongestructureerd volbehangen met reclame uitingen. Net of er nooit oude stadskernen hebben bestaan. En, afgezien van enkele plaatsen, ook nauwelijks terrassen waar je in de schaduw de moeie en door temperaturen boven de 30 graden verhitte toeristenvoetjes even rust kon gunnen bij een kouwe cola. Of ook niet te versmaden, samen één zo'n halve liter grote fles bier. One Kingfisher please and two glasses! En dan zie je wel of je nog een tweede fles laat aanrukken. Maar hier en daar begon die toeristencultuur zoals wij die kennen zich toch wel te ontwikkelen. Wat wil je ook! De Indiase middenklasse begint nu ook op vakantie te gaan. En dan heb je 't wel gelijk over honderden miljoenen Indiërs!

Ook vind ik 't altijd interessant om met mijn ingebouwde kunstbril naar muurschilderingen te speuren. Amateuristisch of professioneel is daarbij geen punt. Hoe versieren mensen hun eigen omgeving, daar gaat 't dan om. Hierbij een paar voorbeelden.

Nu zit ik al weer in een heel andere omgeving. Waar dan wel? Tot volgende week.

TOOS

Den Haag helemaal in Stijl

kantoor over de Utrechtse Baan, Den Haag

Over façade gesproken! Hebben we in Middelburg de kunstmanifestatie Façade waarover ik vorige week schreef, gaan ze in Den Haag ineens ook allerlei façades versieren. Als je daar nu de stad binnenrijdt over de Utrechtse Baan, de hoofdentree van de Hofstad, valt 't direct op. Veel façades van grote kantoorgebouwen langs of over die Utrechtse baan staan er geblokt en gestreept bij. In de primaire kleuren rood, geel en blauw. 

naast de Utrechtse Baan

In de stad zelf is dat ook het geval. En mocht zelfs dat je nog niet opvallen, dan wordt je blik wel bij allerlei etalageruiten gedeeltelijk geblokkeerd. Ook weer met die drie kleuren. Als 't daarbij even meezit, zie je zelfs rijen vlaggen in die ruiten weerspiegeld in natuurlijk de kleuren die ik nu niet meer hoef te noemen. Er is geen ontkomen aan, Den Haag viert in 2017 de oprichting in 1917 van De Stijl  helemaal in stijl. Zie alle bijgaande foto's maar.

het provinciehuis van Zuid-Holland

het stadhuis

De Stijl? Ja, De Stijl. Zonder dat je je dat waarschijnlijk nog realiseert, kom je overal de gevolgen van die Nederlandse avant-gardistische kunstenaarsbeweging tegen. Dat hebben de oprichters waaronder schrijver en kunstenaar Theo van Doesburg, ons aller Piet Mondriaan, schilders Vilmos Huszár en Bart van der Leck, architect J.J.P. Oud en meubelmaker Gerrit Rietveld toch maar mooi voor elkaar gekregen. De Stijl, met een aantal hier niet genoemden een behoorlijke verzameling ego's bij elkaar. Dat die elkaar dan ook regelmatig de tent uitvochten, weliswaar in woord en niet lichamelijk, wekt dus niet echt verwondering. Een soort duiventil was 't, die groep. Je stapte er zelf uit vanwege onenigheid of werd er wel uitgegooid. Of er kwamen weer nieuwe adepten bij. 

Centraal Station

de piano in het CS

voor het CS

Maar dat alles dan wel met als een van de uitgangspunten een utopisch geloof in de vooruitgang van de wereld waarbij kunst een belangrijke rol moest en kon spelen. Met kunst in alleen de kleuren die je nu volop in Den Haag ziet. De primaire kleuren rood, geel en blauw naast wit, grijstinten en zwart. Wel gevat in horizontale en verticale lijnen. Dus als er eens iemand een scheve schaats wilde rijden met een diagonaal kon je daar heftige discussies over krijgen.

 

overal van dit soort vlaggen

hotel in Scheveningen

Echt een lekker stelletje bij elkaar. Maar wie kan er tegenwoordig nog om de rol van Mondriaan heen in de moderne kunstontwikkeling? Of je wel of geen liefhebber van zijn werk bent, doet er daarbij helemaal niet toe. En de naam J.J.P.Oud is niet alleen gekoppeld aan ons Nationaal Monument op de Dam in Amsterdam, maar zul je ook vaak genoeg tegenkomen in de geschiedenis van de moderne architectuur.  Om over Gerrit Rietveld maar niet te spreken. Denk alleen maar aan zijn wereldberoemde Rietveld-Schröderhuis in Utrecht en die stoel. 

het Rietveld-Schröderhuis

de Rietveldstoel

De wereldberoemde Rietveldstoel  in dus die kleuren. Of ie lekker zit? Geen idee! Want je komt die stoel vooral in musea tegen en daar is dat zitten natuurlijk ten strengste verboden. Tonnen is zo'n stoel waard!

 

etalageruiten in Den Haag

Wie kijkt er trouwens nog op van een placemat in rood, geel en blauwe blokjes met hier en daar wat wit, gescheiden door zwarte strepen? Of een koffiemok, vloerkleed, muurschildering, servies met die kleuren. Niemand toch? Reden genoeg dus om die honderd jaar De Stijl dit jaar stijlvol te vieren met allerlei exposities. In bijvoorbeeld Leiden, de oprichtingsstad waar ook nummer 1 van het tijdschrift De Stijl verscheen met als redacteur Theo van Doesburg. In Amersfoort en Utrecht, geboortesteden van Mondriaan, Doesburg, Rietveld en Van der Leck. In Eindhoven als huidige Dutch Design stad vanwege de nog steeds grote invloed van De Stijl op het hedendaags design. En natuurlijk in Den Haag. 

Niet alleen door de grote collectie design en meubels daar in het Gemeentemuseum. Maar vooral omdat ze er de grootste collectie Mondriaans ter wereld hebben. En dat willen weten ook. Maar daarover een andere keer meer. Tot volgende week.

TOOS

GLOW in duistere dagen

GLOW 2016

Eindhoven Lichtstad. Leerden we dat vroeger niet? Ten slotte werd Eindhoven toch groot door Philips en bijbehorende gloeilampen. Maar nu? Philips zit met het hoofdkantoor al heel lang in Amsterdam, de lichtdivisie wordt afgekoppeld met een op handen zijnde beursgang en het concern wil zich helemaal richten op gezondheidstechnologie. Als je dat 30 jaar geleden luidkeels had verkondigd, was je waarschijnlijk in een psychiatrische kliniek terecht gekomen. Dus Lichtstad?? Daar kun je wel een paar vraagtekens bij zetten. Maar eens per jaar proberen ze die faam toch nog waar te maken. Met "GLOW". Een groots opgezet en gratis te bezoeken evenement waarbij lichtkunstenaars en dit jaar ook wetenschappers van de Technische Universiteit de stad letterlijk in de schijnwerpers zetten.

 

GLOW 2016

De keren dat ik in het verleden GLOW bezocht was ik behoorlijk onder de indruk. Wat was er gigantisch veel mogelijk met moderne technieken  op basis van lasers en LED's. Grote gebouwen die met bewegende projecties in vuur en vlam werden gezet. Feeërieke paleizen met van kleur verschietende led's. Vloeren die op de gekste manieren oplichtten als je er over liep. Een bewegende driedimensionale draak geprojecteerd op het waterscherm van een fontein. Ik vond het fascinerend. Hier nog mijn YouTube filmpje uit 2013.

De laatste paar jaar kwam er echter telkens iets tussen waardoor een hernieuwd bezoek niet lukte.

Maar nu kon ik weer. Dus vorige week op naar Eindhoven. Voor die GLOW-week wordt 's avonds de hele stad overhoop gehaald. Belangrijke doorgangswegen in het centrum worden afgesloten en het verkeer omgeleid. Overal staan medewerkers langs de kilometerslange route om alles letterlijk en figuurlijk in goede banen te leiden. Toch werd 't niet helemaal wat ik verwachtte. Te weinig wow-gevoel. Nou was het miezerige capuchonweer ook niet echt stemmingsbevorderend. En treedt er misschien ook enige gewenning op?  De verrassingen voor mij waren vooral te vinden op het TU-terrein. Daar hadden studenten en wetenschappers de nodige natuurkundige trucs uit de kast hadden gehaald om het talrijke publiek te vermaken en verbazen met installaties en spectaculaire lichtverschijnselen.

Bijvoorbeeld een kunstmatig opgewekte bliksemflits van tientallen meters lang. Waarbij levensgezel met zijn natuurkundige achtergrond vooraf al meldde dat ze dat niet voor 100% ging lukken bij dat nattige weer. Iets met geleiding. Hij bleek gelijk te hebben. Dat lukte beter bij de installatie met dikke TL-buizen. Daarin speelde zich een volledige lichtshow af die ook nog eens veranderde als je je hand om zo'n buis klemde (zie video).

Ook niet te vergeten de torenhoge monumentale schoorsteenpijp die zich in een voortdurend veranderend ingewikkeld lichtpatroon toonde. Of die schermen met lichtsensoren die de bewegingen van je lichaam omtoverden in bijna abstracte, kunstzinnige vormen.

Wat zich in het stadscentrum afspeelde, was voor mijn gevoel van minder imponerende kwaliteit dan wat ik me van de voorgaande keren herinnerde.

Net wat minder inventief uitpakkende attracties die ook nog eens verder uit elkaar lagen. Alhoewel een 3D-lichtshow met benodigd brilletje dan toch wel weer vernieuwend was. En een van de hoogtepunten blijft toch altijd de show op de hoge voorgevel van de Catharinakerk. Dit keer met Jeroen Bosch als uitgangspunt.

De horeca pakte trouwens wel behoorlijk stevig uit met talrijke tenten langs de route. Wat wil je ook. Er moet natuurlijk wel geld verdiend worden bij zo'n gratis en groots opgezet evenement dat afhankelijk is van subsidie, sponsoring en van de omzet van de vele bezoekers. Vorig jaar waren dat er zo'n 730.000 in de acht dagen dat GLOW duurt. Best wel héééél veel dus.

Lichtfestivals zijn trouwens helemaal in. Helsinki, Lyon, Londen, noem maar op, allemaal zetten ze zich in de donkere dagen voor Kerst op de lichtkaart. Binnenkort heeft Amsterdam zijn eigen evenement. Het Amsterdam Light Festival. Zelfs een aantal weken lang. Met een speciale vaarroute door de grachten en een wandelroute door het oude centrum. Hoofdstedelijke concurrentie dus voor de Lichtstad. Misschien moet ik toch ook maar eens in Amsterdam gaan kijken. Tot volgende week.

TOOS

Een Briljanten Eindsprint rond Sinterklaas

Een briljanten eindsprint? Nee, niet zoals die van onze oer-Hollandse Daphne Schippers of van de altijd goedlachse Churandy Martina. In dat soort sprints ben ik op, z'n zachtst gezegd, nooit echt goed geweest. En als 65-plusser is zelfs de gedachte daaraan al een hele verkeerde. Maar met die 65+ kan ik dit jaar nog wel de Briljanten Eindsprint maken die hoort bij mijn titel van Nederlands Briljanten Kunstenaar 2016. De titel die ik, zoals bekend, als 65-plusser kreeg bij de verkiezing van de Kunstenaar van het jaar 2016. Overigens, maar dit dan even terzijde, ben ik bij de nieuwe verkiezing voor 2017 via publieks en jurystemmen toch weer mooi op plek 20 geëindigd. Opnieuw behoor ik in de einduitslag dus bij de laatste 25 uitverkorenen. Net als in de vele aaneensluitende jaren hiervoor. En daar ben ik best trots op.

Dan die Briljanten Eindsprint. Trouwe lezers weten dat ik dit jaar al enkele speciale acties heb georganiseerd met galerieën waarmee ik in Nederland samenwerk. Acties onder de naam "25 Karaats Briljant". Het speciale en aantrekkelijke daarvan? Kopers van een groter schilderij krijgen er helemaal gratis en voor niks een werk van 40 bij 40 cm naar eigen keus bij. Ook weten die trouwe lezers dan dat er nog een paar van die acties aan zaten te komen. Daarvoor moet er natuurlijk wel voldoende voorraad zijn van die 40 bij 40 schilderijen. Omdat de voorraad al aardig uitdunde, ben ik de laatste weken druk bezig geweest die aan te vullen. Met opnieuw schilderijen waarin heel speciale iriserende kleuren verf zijn verwerkt. Echt een ontdekking, die verf, met z'n briljante lichteffecten en reflecties.

bezig met schilderen van de 40-40 werken

De eindsprint van "25 Karaats Briljant" begint op vrijdag en zaterdag 25 en 26 november bij die mooie grote Galerie Hans Persoon in het Brabantse Eersel. Onderdeel van het ogenstrelende complex Oogenlust waar je echt ogen te kort komt voor alle prachtige combinaties en creaties van bloemen en plantenweelde, keramiek en glas (http://www.galeriehanspersoon.nl/) . Voor mij is die expositie ook een soort thuiskomen. Want in die streek, in Eindhoven en Nuenen,  ben ik opgegroeid en heb ik ook nog lang gewoond. Logisch dus dat ik er zelf ook ben en dat we er beide dagen een feestelijk tintje aan geven met hopelijk veel klinkende en gevulde glazen met ouwe bekenden en nieuwe kunstliefhebbers.

galerie Hans Persoon

Oogenlust

Om het lekker ingewikkeld te maken, loopt er van zaterdag 19 november t/m zaterdag 7 januari ook nog een expositie van mijn nieuwste werk in diezelfde Galerie Hans Persoon. Dat wordt dus hard werken voor Hans! Eerst voor 19 november die tentoonstelling van mij inrichten in de daarvoor beschikbare ruimte. En dan voor 25/26 november de boel verhangen voor de actie "25 Karaats Briljant" om daarna weer te herinrichten voor de expositie tot 7 januari.

De Briljanten Eindsprint eindigt met zelfs twee achtereenvolgende weekeinden bij Vellekoop & Vellekoop Kunsthandel in De Lier in het Westland. Te weten  op 10/11 en 17/18 december (http://www.vellekoopkunsthandel.nl/). 

Vellekoop&Vellekoop Kunsthandem, De Lier

De Lier dus. Daar waar Piet Vellekoop en zijn vrouw Francien als een spin in het Westlandse kunstweb zitten en waar al heel wat schilderijen van mij door de voordeur hun weg naar kunstliefhebbers hebben gevonden. Ook daar trouwens waar de koffie niet is te versmaden en waar goede wijn wordt geschonken. En ook daar waar ik natuurlijk zelf zoveel mogelijk aanwezig ben om bezoekers te begroeten en om mijn Briljanten Eindsprint af te maken.

Wie weet tot in Eersel en/of De Lier. Maar in ieder geval tot volgende week.

TOOS