Hot Spot Cuba

Voor de komende weken heb ik wat speciale blogs op het oog. Vakantietijd, nietwaar? En dan ook nog bij zulk prachtig weer. Code oranje en het Nationaal Hitteplan zijn zelfs van stal gehaald. Nederland puft en zucht! Vandaar! 't Worden praatjes bij plaatjes. Gewoon een verhaaltje bij een schilderij van me.

 

Toos van Holstein, Atrio, olieverf 100-70 cm

Begin 2015, winter in Nederland maar heerlijk weer op Cuba. Een aantal weken trok ik toen over dat eiland. Van oost naar west. En dan blijkt dat Cuba behoorlijk lang is, meer dan 1200 km. Maar niet alleen dat. Hier wat losse notities over andere Cubaanse zaken.

't Is een heerlijk land met een vriendelijke bevolking die onder het heersend communistisch systeem een bijzonder intrigerende samenleving heeft opgebouwd. Voorbeeldje. Op een terras kost een cola ongeveer een CUC, de munteenheid voor toeristen met een waarde van 1 dollar. De Cubanen betalen dat, in hun eigen munteenheid, ook. Voor toch heel wat Cubanen blijkbaar geen probleem gezien hun aanwezigheid op die terrassen. Terwijl de officiële inkomens bij veel banen toch echt niet meer dan zo'n dollar of dertig bedragen. Per maand! Per dag één cola dus.

Hoe dat kan? Onder het zichtbare maatschappelijke oppervlak stikt 't van de netwerkjes en netwerken. Zonder netwerk ben je nergens, je netwerk zorgt dat je kunt leven. Het zorgt voor extra inkomsten en ruilhandel in goederen en diensten. Ik doe wat voor jou, jij doet wat voor mij.

Onderwijs is gratis, net zoals veel van de medische zorg die als kundig bekend staat. Maar de apotheken vertonen vaak vervaarlijk lege schappen. Ra, ra!

Zoals bekend rijden er nog veel ouwe 'Amerikanen' rond. Auto's dus. Maar schijn bedriegt. Zeer waarschijnlijk zit er nauwelijks nog één oorspronkelijk onderdeel in. Misschien zelfs wel een Russische motor van ook al weer heel lang geleden. Alles eraan is in de loop van de tijd vervangen. Best een goeie metafoor voor het land zelf. Je ziet van buiten iets heel anders dan erin zit.

Toen, in 2015, kon ik als toerist hier en daar in een hotel of op een postkantoor wel internetten tegen een relatief hoge betaling. Wel je paspoort laten zien natuurlijk! Toch liepen er al aardig wat Cubanen met een smartphone rond. Vooral voor bellen en muziek en veel minder voor internet. Best knap met zo'n salaris van dertig dollar! Maar wel heel nuttig natuurlijk voor dat netwerk. Nu laat de regering op internetgebied de teugels wat vieren. Het wordt langzaam aan toegankelijk gemaakt. Wel tegen, voor Cubanen, behoorlijk hoge kosten. Dus wie kan dat gaan betalen?

Je kunt op Cuba tegenwoordig via internet ook voor Airbnb en casas particulares, particuliere huur van kamers, terecht. Maar hoe zit 't dan met dat internetcontact? Dat zit niet op Cuba. Degene met wie je contact hebt woont buiten Cuba. Maar regelt wel alles voor je. Cubaans netwerken.

Havana! Een prachtig vergane stad die in het centrum wel langzaam aan wordt gerestaureerd. Heel langzaam, dat wel. Want er is weinig geld. Dus kom je er gigantisch veel oude, afgebladderde en zelfs ingestorte glorie tegen. Grote, oude panden met heel veel deurbellen en heel grote openstaande deuren. Met daarachter een donker, gapend gat. Waarin soms nog net een ooit luxe maar nu gammele trap met veel historisch besef zichtbaar is. En waarin ook de onvermijdelijke bundels van losse elektriciteitsdraden verdwijnen die naar overal en nergens leiden. Klussers? Niet nodig, er is toch geen geld. Maar hoe dan ook, Cuba leeft en is blijmoedig ondanks alle tegenslagen uit het verleden. Een moedige bevolking, die Cubanen. Ik zal er graag nog een keer naar terug gaan.

Het bovenstaande schilderij is dan ook ontstaan als een ode aan Havana en aan de Cubanen. Tot volgende week.

TOOS   

Hoe de Middelburgse Façade leidt naar graffiti in Taranto

Taranto, Italië

Wel eens in Puglia geweest? De regio die de hak van het Italiaanse schiereiland in beslag neemt? Die kans wordt met het jaar groter, want ook de Nederlandse toerist weet dat prachtige gebied steeds vaker te vinden. Ik was er in ieder geval wel. In mei vorig jaar. Onder andere ook in de oude havenstad Taranto. Al een paar duizend jaar oud en met grote welvaartspieken en armoedalen in haar bestaan. Nu duidelijk in een dal want de oude stad maakte een behoorlijk onderkomen en vervuilde indruk. Mee door de natuurlijk onontkoombare smerige spuitbustags op de eeuwenoude muren. 

graffiti diarree, Taranto 

Maar daar tussendoor ontdekte ik ook heel intrigerende kunstzinnige graffiti. Duidelijk allemaal van één kunstenaar. 

Waarom ik daar nu zo ineens mee aankom, ruim een jaar later? Tja, associaties! Want in dat brein van mij schiet 't de hele dag door alle kanten op. Best vermoeiend voor de mensen om mij heen als ik weer eens een opmerking maak die ze absoluut niet kunnen volgen. In mijn hoofd zijn daar dan namelijk al heel wat stappen aan vooraf gegaan waar zij geen weet van hebben. Soms word ik er zelf trouwens ook wel eens moe van. Maar goed, die associaties richting Taranto dus.

Een paar weken geleden schreef ik over de nog tot begin november durende kunstmanifestatie Façade in Middelburg. Met als 'logisch' gevolg dat in een volgend blog ook de huidige Mondriaanversieringen in rood, geel en blauw op allerlei kantoorgevels in Den Haag ter sprake kwamen. Dan is 't nog maar een kleine associatiestap naar die internationale plaag van dat afschuwelijke gekladder op allerlei muren in steden en langs snelwegen.

Van honden weten we het, die moeten vanwege een instinctieve drang altijd tegen paaltjes en bomen piesen. Maar sommige leden van het menselijk geslacht lijden blijkbaar ook aan zo'n onbedwingbare primitieve drang. Alleen gebruiken zij een spuitbus voor hun tag. Dan hebben we ons reukorgaan niet nodig, maar kunnen we visueel 'genieten' van hun vervuilende oprispingen.

Rome

Overigens leidt dat voor mij af en toe wel tot het maken van foto's zoals hierboven in Rome of hieronder in Venetië. Maar je moet toch beslist ernstige puberale kortsluitingen in je brein hebben om op die manier de stad te verstieren. 't Zal wel zoiets zijn van 'eigen kick eerst'!

 

Venetië

Toch kan graffiti ook prachtige versieringen opleveren als je in kunstzinnig opzicht echt iets in je mars hebt. Dan ontstaan er zelfs fantasierijke, intrigerende muurversieringen en façadeschilderingen. Zoals die van hieronder. Plaatjes die ik schoot in Havanna en New York.

Havana

New York

Je kunt er zelfs wereldberoemd mee worden. De mysterieuze Banksy van wie men nog steeds niet goed weet wie dat is, laat over de hele wereld beelden achter op muren die zelfs uitgroeien tot kunsticonen.

Banksy, Londen

Of die roem ook in het verschiet ligt voor de onbekende muurkunstenaar in dat Taranto in Puglia? Vermoedelijk niet. Want wie zit er nu te wachten op zo'n figuur uit Taranto. Die vervallen, in zee uitstekende stad. Op zich trouwens beslist een stad met grote toeristische mogelijkheden. Als ie maar met de nodige investeringen behoorlijk stevig wordt afgestoft en opgepoetst. Toch gaf de huidige situatie die kunstenaar wel weer de gelegenheid om op allerlei plekken zijn kunstzinnige tags achter te laten. Elk nadeel hep ze voordeel!

Het was wel grappig hoe 't ging. Eerst zagen we plotseling één zo'n afbeelding, toen een tweede en daarna nog weer een. Tussen al die oerlelijke andere graffiti door. Dat leidde er toe om, genietend van de zon en toch ook van die krakkemikkige omgeving, allerlei straatjes en doodlopende stegen in te lopen met als doel er nog meer te ontdekken. En die waren er. Op allerlei, in ieder geval in mijn ogen, schilderachtige en fotogenieke plekken.

Dan toch nog even een laatste associatie. Waarom niet zoiets in Middelburg? We hebben al een, nog steeds te onbekende, route met gedichten op diverse muren in de stad. Daar kan best een route met muurschilderingen bij. Een soort blijvende Façade. Middelburg op de kaart als kunststad!Tot volgende week.

TOOS

Cuba in foto's

Fotoboeken die je niet meer zoals vroeger hoeft in te plakken. Best makkelijk. Alhoewel? Bij al die fotoboeken die je tegenwoordig online in elkaar kunt zetten, moet je nog wel steeds nadenken over de vormgeving. En mijn  vorm is natuurlijk, eigenwijs als ik ben als kunstenaar, weer niet direct te vinden in de aangeboden formats. Dus werd 't toch weer heel veel gesleutel voor ik mijn fotoboek over Cuba in elkaar had gezet. Dat moest namelijk nog steeds gebeuren, ook al is het al weer een half jaar geleden dat ik er was. Maar ja, de tijd vliedt! Eigenlijk zat ik ook een beetje te wachten op een goedkope aanbieding. Want ik schatte dat fotoboek toch wel op een benodigde 100 pagina's.  En dat kost, normaal gesproken, in A4 afmetingen met harde omslag een lieve duit.

 

Nu was er ineens een mooie aanbieding via Groupon. Zo'n site waarop dagelijks allerlei waar met aanlokkelijke kortingen voorbij komt.  Met dus ook een fotoboek van 100 pagina's voor maar enkele tientjes.  Noem dat maar eens geen buitenkans. Ik dus maar gelijk aan de slag, de selectie uit de vele Cubafoto's had ik ten slotte al gemaakt. Hier en daar nog wat snijden, helderheid en contrast af en toe een beetje oppimpen met Photoshop en een paar dagen later was het af. Nu maar wachten op de post. Dat schijnt twee weken te moeten duren omdat het uit Engeland komt. Wel verklaarbaar natuurlijk met die grote Noordzee en dat brede Kanaal ertussen. Niet voor niks wordt er in Great Britain nogal eens isolationistisch gedacht.

Maar 't mooie van zo'n digitaal in elkaar gedraaid boek  is ook dat het nu al via internet door iedereen te bekijken valt. Dus waarom zal ik daarin geïnteresseerden niet direct laten meegenieten van mijn noeste arbeid? Bij deze dus. De officiële link is http://printerpix.elasticbeanstalk.com/share/album.aspx?album=2fc1b351b223416d87dddb12c1acf3841fa3fdc721c14893962f35da112c1f0c&idEmp=24&lang=nl_NL .

Ik heb er ook een verkorte link bij gemaakt http://bit.ly/1PB8Qga .

Lukt het linken niet direct, dan gewoon de link even kopiëren en plakken in de zoekmachine. Het boek blijft daar overigens niet eeuwig staan. Dus wacht niet te lang, hooguit een paar weken.

Om jullie hopelijk een beetje lekker te maken heb ik al vast een aantal van de foto's hier doorheen gestrooid als voorproefje. Als indruk van een prachtig land met prachtige mensen. Tot volgende week.

TOOS

Waarom Lyon geen Nationaal Hitteplan heeft

Lyon, je rijdt er doorheen of omheen. Ik meestal er door. Want  om is inderdaad heel erg om.En bij er doorheen valt de file altijd reusachtig mee. Pure afstand en tijdwinst dus. Dan ervaar je ook hoe groot Lyon is. Naar inwonertal de tweede stad van Frankrijk. Welke de eerste is? Raad dat zelf maar. Deze keer had ik me voorgenomen er te stoppen in het kader van "nu ga ik". Het kader dat ik vorige week al schetste en gelijk maar toepaste op Aix-en-Provence.

Dat Lyon heel anders zou zijn dan Aix was me wel duidelijk van al die keren dat ik over de A7, de Autoroute du Soleil, langs de Rhône door Lyon was gereden. Stedenbouwkundig duidelijk Parijse sferen. Maar wel met twee grote rivieren in plaats van maar eentje. De Rhône en de Saône vloeien er namelijk samen. Een confluence, zoals dat op z'n Frans heet. En laat nu net op dat punt van het schiereiland dat Lyon eigenlijk is, een nieuw architectonisch icoon zijn neergezet. Het Musée des Confluences, een natuur-historisch museum. 

Musée des Confluences

Want een beetje stad heeft of krijgt tegenwoordig natuurlijk zo'n gebouw, meestal een museum, dat er heel futuristisch en bouwkundig eigenlijk onmogelijk uit moet zien. Bilbao zette jaren geleden de toon en vele steden volgden. Lyon nu zeer recent ook.

Maar eigenlijk kwam ik toch meer voor die Parijse sfeer. Je kent dat wel, prachtig statige en grote gebouwen in 18e en 19e eeuwse stijl, dito pleinen, promenades langs de rivier, grote beelden en imponerende boulevards. 

de kathedraal in de oude stad

 Dat beeld klopte helemaal, met één klein en één groot verschil. Er is nog een echt middeleeuws centrum, zij het kleiner en minder aantrekkelijk dan in Aix, en, best belangrijk, de sfeer is heel relaxed. Gemoedelijke terrassen met veel gemoedelijker prijzen dan in Parijs, vriendelijke mensen, relatief rustig verkeer, veel voetgangersgebied en  goed openbaar vervoer. Niks mis mee. Ook niet met de kunst trouwens. Psychisch gezien vast een afwijking van me, maar persoonlijk toch altijd een belangrijke graadmeter. Leverde Aix in dat opzicht al verrassingen op, Lyon deed 't ook.Niet zo zeer wat betreft de moderne kunst. Natuurlijk is er een Musée d'Art Contemporain. Maar het enige interessante daar was dat ik even op ziekenbezoek kon bij Fidel Castro. Bij mijn bezoek aan Cuba begin dit jaar had ik dat wel geprobeerd, maar geen toestemming gekregen. Nu begreep ik waarom. Hij had zich stiekem naar Lyon laten overbrengen om daar in alle rust verbaasde museumbezoekers te kunnen ontvangen. Maar de rest? Slecht, slecht. Heel snel vergeten!

 

op bezoek bij Fidel Castro in zijn ziekbed

Die teleurstelling werd echter geheel en al goed gemaakt in het Musée des Beaux Arts de Lyon. Een soort klein Louvre. Alhoewel klein? Een gigantisch gebouw waarin je uren kunt ronddwalen. Maar ja, vergeleken met het Louvre is alles klein. Zelfs de beste padvinder kan daar verdwalen. Maar met Lyon als tweede grote stad in Frankrijk kun je dit museum rustig ook een tweede plek geven achter het Louvre. Vanaf de Middeleeuwen tot nu, onderverdeeld over de vele, vele zalen. Met moderne kunst waar het zootje in het Musée d'Art Contemporain niet aan kon tippen.

indrukwekkend modern werk in het Musée des Beaux Arts

Natuurlijk alle bekenden. Van Rembrandt tot Picasso, in gezelschap van alle grote Franse kunstenaars. Maar ook verrassingen. Zoals een aantal werken van ene Cubaan Wifredo Lam(1902-1982). 

werk van Wifredo Lam

Had ik in Havana al een paar zalen vol met zijn op Picasso geënt werk gezien, kom ik ook hier schilderijen van hem tegen. Daar zullen de jaren die hij in Parijs leefde beslist aan hebben meegewerkt. En verder ene Louis Janmot(1814-1892). Nog nooit van gehoord, van deze Lyonnais. Met werk dat heel duidelijk beïnvloed was door de Prerafaëlieten, die beroemde groep 19de eeuwse, vooral Engelse schilders waar ook onze eigen Albert Alma-Tadema toe behoorde. Die verdiende een heel goede boterham met zijn werk in Londen. 

werk van Louis Janmot

Dat kan niet gezegd worden van Janmot, maar zijn werk is er niet minder om. Echt een ontdekking voor een Nederlandse kunstenaar die dan toch weer niet genoeg weet van de Franse kunstgeschiedenis.

Dat soort zaken is natuurlijk het prettigst te overpeinzen op een terras. In de zomer 't liefst wel onder een parasol. 

Want het kan daar dan in de zon behoorlijk warm zijn. Meestal boven de 30 graden, zo vernamen we van diverse inwoners. Maar ach, dat waren ze gewend. En daardoor moest ik ineens denken aan ons eigen Nationaal Hitteplan. Dat kwam ergens in juni uit een ambtelijke la toen de temperatuur  een viertal dagen lang boven de 27 graden uit durfde te komen. Tjonge, dat was me wat. Maar we konden met z'n allen de gevaren redelijk goed doorkomen als we dat plan maar volgden. Voldoende water drinken, dunne kleding dragen, in de schaduw blijven en op het heetst van de dag vooral de lichamelijke inspanning beperken.  Kijk, daar heb je wat aan bij een bevolking waarvan beweerd wordt dat bijna 50% hoger opgeleid is. In Lyon hoorde ik niemand over zo'n Hitteplan. Stom hè! Tot volgende week.

TOOS

Kunst op Cuba 2

Iemand is gekend in zijn of haar regio. Noem je die naam daarbuiten? Nada, onbekend. Of je naam wordt geroemd in Nederlandse kringen en je bent net de grens met België over? Niente, nooit van gehoord. Menig kunstenaar zal die ervaring hebben. Grenzen zijn nog steeds grenzen. Ondanks Europa en mondialisering. Cultuur en bekendheid zijn, zeg maar, grensverschijnselen. De beperkte groep uitzonderingen natuurlijk daar gelaten. Die gedachte kwam bij me op toen ik me laafde aan de kunst in het Museo Nacional de Bellas Artes Arte Cubana in Havana.

Zoals ik dat vorige week hier al meldde, een tropische, kunstzinnige verrassing. Met een paar geweldige kunstenaars waarvan ik nog nooit had gehoord en een enkeling die me toch wel vaag bekend voorkwam. Maar laat ik beginnen bij het begin. Dat doet dit museum ook. Dat wil zeggen vanaf de landing van Columbus in 1492 op een strand in het oostelijk deel van Cuba. Met dus de "ontdekking" van Amerika.

De landing van Columbus door Amando Menocal, Museo Nacional

Daarna komt in de loop van de 16de en 17de eeuw langzaam de Europese kunst binnensluipen. Want welstand dient vanzelfsprekend getoond te worden, met schilderijen aan de muur. Denk maar aan onze 17de eeuw. Je weet wel, die Gouden. Maar in Cuba is dan alleen sprake van derde en vierde rangs schildersgarnituur. Dat liet het Museo Nacional chronologisch duidelijk zien. In de 19de eeuw wordt dat al stukken beter. Goeie kunstenaars beginnen naar Cuba te komen. Zo gaat dat nu eenmaal als er kringen met heel veel geld ontstaan. Want reken maar dat er kapitalen werden verdiend op Cuba. Met vooral rietsuiker en tabak. En met de slaven natuurlijk. Lage loonkosten, zogezegd!

Maar de grootste kunstontwikkeling zag ik toch in de loop van de 20ste eeuw. Is daar ineens een zaal vol prachtig werk van ene Wilfredo Lam (1902-1982), gebaseerd op het kubisme van Braque en Picasso. Ergens kwam 't me bekend voor. Maar 't echt kunnen plaatsen, nee, dat lukte me niet.  Dat gebeurde thuis pas. Even googelen, en ja hoor, natuurlijk. Die had ook werk in het MoMa in New York en Centre Pompidou in Parijs. 

deel van de zaal met werk van Wilfredo Lam

Die Wilfredo Lam was dan wel geboren en getogen in Cuba, maar had ook een aantal jaren in Parijs geleefd en daar alle groten uit die tijd leren kennen. Ik had dus ongetwijfeld wel eens iets van hem gezien. Maar pas zoveel werk bij elkaar deed hem echt recht.

Ooit gehoord van Fidelio Ponce de Leon (1895-1949)? Nou ik ook niet. Toch heel bekend in Cuba en aanpalende landen, maar niet in Europa. Denk maar aan mijn opmerking in het begin.

werk van Fidelio Ponce de Leon

Of van ene Rolando Gutiérrez (1919-1976)? Toen ik zijn tekeningen zag, kon ik gelijk ook de wereld met dikke mensen van de wereldberoemde Columbiaanse schilder en beeldhouwer Botero (1932) plaatsen.

links Gutiérrez, rechts Botero

En zo waren er nog diverse andere moderne kunstenaars.

zalen met werk van moderne kunstenars

De grootste verrassing was echter ene Roberto Fabelo (1951). Een fabelachtige tekenaar en schilder met een geheel eigen, fascinerende en magisch realistische wereld. 

werken van Fabelo

Diezelfde dag heb ik op de boekenmarkt in Havana nog een paar boeken over hem gekocht. Zoals een met illustraties van hem bij het verhaal van Pinokkio. En het leuke was dat ik in de weken daarvoor al werk van hem had gezien zonder 't te weten. Op paraplu's! Want op Cuba lopen heel veel mensen rond met kunstzinnige regenschermen die in februari  vooral als parasol werden gebruikt. Van een echt Cubaans merk, Artex. Een keten met winkeltjes waar je de Cubaanse cultuur aantreft op bijvoorbeeld mokken, douchegordijnen en vazen. En dus ook op paraplu's. Met daarop, zo realiseerde ik mij in het museum, ook afbeeldingen van die Fabelo. Ik had al een hele verzameling van die schermen op straatfoto's omdat ik ze zo interessant vond. Kwestie van even zoeken. En ja hoor, daar had ik Fabelo al te pakken!

paraplu met afbeelding van werk van Fabelo

Dat moeten ze bij het Rijksmuseum ook eens gaan doen. Rembrandt en Vermeer op paraplu's. Dan lopen wij op straat ook onze Nederlandse cultuur te showen. Tot volgende week.

TOOS