3 Overeenkomsten tussen Karel Appel en Jeroen Bosch

Karel Appel in het Haags Gemeentemuseum

karel Appel, Narrenschip

 Wat Jeroen Bosch en Karel Appel (1921-2006) met elkaar te maken hebben? Eigenlijk niet veel. Behalve dan dat ze beiden schilderden en beiden al geruime tijd geleden zijn overleden. Jheronimus Bosch 500 jaar en Karel Appel 10 jaar. Mooie ronde getallen dus. En daar zijn musea nogal gevoelig voor bij het maken van overzichtsexposities over dooie kunstenaars. Over Jeroen hoef ik 't hier niet meer te hebben. Die is dit jaar niet weg te slaan uit zowel het nieuws als uit Den Bosch. Bij Appel is dat wat minder prominent maar ook hij heeft nu een heel interessante retrospectieve tentoonstelling. Nog tot 16 mei in het Haagse Gemeentemuseum.

Oh ja, er is nog een overeenkomst! Beiden schilderden een werk met de titel "Narrenschip", nu ook alle twee te zien op hun eigen expositie. Dat het Narrenschip van Appel er een tikje anders uitziet dan die van Bosch? Ach, dat zal niet verbazen. Of hij zich daarbij door Bosch heeft laten inspireren? Geen idee!

Maar toen ik dat werk uit 1986 zag hangen tussen nog twee andere collage-achtige schilderijen moest ik wel gelijk aan een andere, ook al dode kunstenaar denken. 

Karel Appel, schilderijen uit 1986

Basquiat, werk uit 1982

De heftig levende en jong gestorven Michel Basquiat (1960-1988). Gek eigenlijk dat in de beschrijving bij die drie atypische Appel-werken wordt gesproken over "een opmerkelijke stijlbreuk" en "raadselachtige, op zichzelf staande beelden".  Bij mij kwam toch echt direct die Basquiat als inspiratiebron opborrelen.

Een soortgelijke ervaring had ik bij een paar naakten van Appel uit 1963. 

Karel Appel, werken uit 1963

Willem de Kooning

 De tijd waarin "onze" Rotterdamse Willem de Kooning (1904-1997)al grote furore had gemaakt in New York met zijn abstract expressionistische naakten uit de jaren 50. Ook hier geen vermelding van die voor mij duidelijke inspiratiebron. En dat terwijl Appel bij zijn eerste bezoek aan New York in 1957 de Kooning wel degelijk had ontmoet. Mogelijk hebben de tentoonstellingscuratoren geen afbreuk willen doen aan het imago dat Appel zelf zorgvuldig opbouwde tijdens zijn leven. Dat imago van de vrijgevochten, energieke Amsterdamse lefgozer met borstelsnor en verf in zijn bloed. De schilder van "ik rotzooi maar wat an", zijn beroemde uitspraak in een documentaire van Jan Vrijman in 1961.

Maar aan de andere kant zorgt de tentoonstelling er ook weer voor dat die kreet duidelijk wordt weersproken. Gewoon door een paar studietekeningen en schilderijen te combineren die heel erg op elkaar lijken , maar in jaren ver uit elkaar liggen. 

tekening uit 1954

schilderij uit 1958

Daaruit kun je afleiden dat Appel heel goed wist wat hij deed. Die vaak gehoorde standaardopmerking bij Appels werk van "dat kan mijn zoontje van vijf ook" kan dus in het vervolg met een kilo zout worden genomen. Natuurlijk heeft zijn spontane en snelle manier van werken gezorgd voor het nodige rommelige en middelmatige werk.  Maar daar staan ook heel wat echte topstukken tegenover. Schilderijen waaraan je wel degelijk kunt afzien dat hij op de academie drommels goed had geleerd wat kleur en compositie voor zeggingskracht hebben. In sommige zalen werd ik gewoon vrolijk van de energie en kleur die van de doeken spatten. Ook trouwens bij sommige van zijn beelden en van zijn beschilderde boomstronken.

Terecht dus dat Appel al vrij snel internationaal wist door te breken. Dank zij de juiste contacten op de juiste momenten. Bij zijn Nederlandse Cobra kompanen Constant en Corneille gebeurde dat ook wel maar toch wat minder. Alhoewel Constant (1920-2005) heel duidelijk bezig is aan een opmars. En terecht. Voor mij is hij door zijn heel persoonlijke ontwikkeling door de jaren heen een groter kunstenaar dan Appel. Daarom ben ik ook heel benieuwd naar de grote overzichtstentoonstelling later dit jaar van zijn "Nieuw Babylon" en "de Spelende Mens" periode uit de jaren 60 en 70. Ook in het Gemeentemuseum. Waarom hebben ze dat eigenlijk vorig jaar niet gedaan? Toen was Constant juist 10 jaar dood. Tot volgende week.

TOOS

Wie heeft de grootste bij Jheronimus Bosch?

Vorige week was ik er. In 's-Hertogenbosch, bij "Jheronimus Bosch, Visioenen van een genie". Volgens het Noordbrabants Museum de grootste Bosch-tentoonstelling ooit. Maar dat pikt het Prado in Madrid weer niet want die krijgen straks, eind mei, de grootste. Zeggen ze. Waarom laten die grote museum-ego's zich nu eigenlijk kennen als kleinzielige geesten? Waarom zijn ze bezig met iets dat nog het meest lijkt op een wedstrijdje verpiesen van kleine jongetjes?

't Begon allemaal vorig jaar oktober. Toen lekte vroegtijdig uit dat het BRCP, het Bosch Research and Conservation Project, na uitgebreid onderzoek drie werken van het Prado niet langer toeschreef aan de grote meester zelf. Oeps, dat was natuurlijk tegen het zere Pradobeen. Want die conclusie was volgens het Prado gebaseerd op "buitengewoon subjectieve stilistische criteria". En dat terwijl het BRCP (www.boschproject.org) juist jarenlang bezig was geweest met het tot nu toe meest uitgebreide wetenschappelijke onderzoek van het werk van Bosch ooit. Met alle geavanceerde technieken van tegenwoordig.

 

begin van de expositie

Toen het in 2010 werd opgericht was dat de uiterst slimme zet waardoor er nu tijdelijk zoveel werk van Bosch in zijn geboorte en woonplaats hangt. Musea met werk van hem werd een begeerlijke worst voorgehouden. Het Bosch Project had een aantal miljoenen beschikbaar voor wetenschappelijk onderzoek aan en restauratie van zijn schilderijen en tekeningen. Nou, als jouw schilderijen voor niks kunnen worden gerestaureerd ben je natuurlijk wel gek als je die kans voorbij laat gaan. Dat je ze daarvoor dan ook een poosje moet uitlenen aan het Noordbrabants Museum is slechts een klein offer. Op die manier hangen er toch bijvoorbeeld maar mooi vier schilderijen uit musea in Venetië. En op die manier hadden er ook een aantal uit het Prado moeten hangen. Nu is dat alleen "De Hooiwagen". Die was namelijk toch al in Nederland door het eerder uitlenen aan Museum Boymans Van Beuningen in Rotterdam.

 

belangstelling voor De Hooiwagen

Wat er in Den Bosch nu niet hangt en toch was beloofd? Verzoeking van de Heilige Antonius en Keisnijding. Laten dat nu net twee van de werken zijn die door het BRCP worden beschouwd als kopieën gemaakt na de dood van onze Jeroen. Net als De Zeven Hoofdzonden, ook in het bezit van het Prado. Kleinzielig? In mijn ogen wel. Als ze dan toch niet echt zijn, krijg je ze ook niet. Lekker puh! Maar straks, als ze op onze grote expositie in Madrid hangen, staat er toch bij dat ze zijn van El Bosco, de Spaanse naam van Bosch. En dan hebben wij lekker de grootste en jullie niet! Is 't niet heerlijk, dit gedoe?

 

werk van een navolger

Voor mijn gevoel maakt het bij de expositie in Den Bosch allemaal niet uit. Het is gewoon een prachtige tentoonstelling die terecht nu al helemaal is uitverkocht met 380.000 toegangskaarten. Dat het daardoor dag in dag uit ook een tikje druk is? Ach, dat moet je maar op de koop toenemen. Gewoon de tijd nemen, geduld hebben en je kunt alles prima bekijken. Mocht je denken "maar op die foto's van jou zie ik toch nauwelijks iemand staan", dan klopt dat. Maar dat zijn geautoriseerde plaatjes voor de pers. Het is namelijk niet toegestaan foto's te maken. En kun je even niet bij een schilderij, dan hangen er tussendoor schermen met heel interessante en informatieve video's. Zoals een waarin details van het beroemde Ecce homo, een echte Bosch, prachtig worden vergeleken met vergelijkbare details van een namaak ervan.

 

de "echte" Ecce homo

Ecce homo, niet van Bosch, waarschijnlijk wel uit zijn atelier

Hoe ik dan aan die foto hieronder van de Aanbidding door de koningen kom? 

Aanbidding door de koningen

Die maakte ik afgelopen november in het Metropolitan Museum in New York. Daar mocht je wel fotograferen en stond er niemand naar dat werk te kijken. Nu trekken er dus de hele dag door van 's morgens 9 tot 's avonds 11 uur horden aan voorbij. Maar je hoeft er dan ook niet voor naar New York. Scheelt toch een vliegreisje heen en weer.

toch nog een foto, bij de stapels catalogi

Wie nu de grootste heeft? Ach, 't zal allemaal wel! Het overgrote deel van wat nog over is van het oeuvre van Jheronimus Bosch hangt hoe dan ook in Den Bosch. Want we weten dat er heel veel werken verdwenen zijn in de loop der eeuwen. Ook dat wordt duidelijk gemaakt op de expositie. Verbrand, vernietigd, weggeteerd, weggegoooid? Wie zal 't zeggen. Interessant daarbij is wat ik laatst ergens in een oud boekje las.  In 1619 zijn er nog zes schilderijen van Bosch beschreven die hingen in de Sint-Janskathedraal . Toen 's-Hertogenbosch in 1629 door Prins Frederik Hendrik werd veroverd op de Spanjaarden moest de katholieke geestelijkheid de stad verlaten. Maar van Frederik Hendrik mochten ze die zes schilderijen meenemen. Daarna zijn ze nooit meer gezien. Eigenlijk toch wel dom van onze stadhouder. Want stel nou eens dat die werken in de stad hadden moeten blijven. Hadden ze daar dan nu absoluut de grootste gehad? Tot volgende week.

TOOS

De Four Freedoms Awards vervolgd

Nee, ik bedoel met die titel niet dat er een vervolging plaatsvindt van de de Four Freedoms Awards.  Alhoewel vorige week in Brussel opnieuw bleek dat er voldoende gekken rondlopen die heel weinig boodschap hebben aan de Four Freedoms zoals die in 1941 geformuleerd werden door de toenmalige Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt (1882-1945). De Vrijheid van meningsuiting, de Vrijheid van godsdienst, de Vrijwaring van gebrek en de Vrijwaring van vrees. Die gevaarlijke idioten laat ik in dit blog verder voor wat ze zijn, namelijk idioten. Dit blog is voor de kunst. Eén van de middelen in onze cultuur waarmee we juist vrijheid kunnen uitdrukken.

Wat ik wel bedoel is dat ik in januari al eens schreef over die Four Freedoms Awards. En over het unieke kunstboek van mij dat nu aanwezig is in die prachtige Bibliotheca Alexandrina in het Egyptische Alexandrië. Een door mij gekalligrafeerd boek met 10 tekeningen bij 10 uitspraken over die Four Freedoms.

omslag van het artist book voor de Bibliotheca Alexandrina

 

hand gekalligrafeerd citaat van Nelson Mandela met bijbehorende tekening

Een artist book dat op zondag 24 april voor het eerst getoond wordt bij de opening van The Bibliotheca Alexandrina International Biennale for the Artist's Book. Een opening waarbij ik ook persoonlijk aanwezig zal zijn. Maar bijzonder is dat ik een paar dagen daarvoor, op 21 april, ook aanwezig mag zijn bij de uitreiking van de Four Freedoms Awards aan o.a. Angela Merkel in de Nieuwe Kerk in Middelburg.

Dat het een te maken heeft met het ander ligt voor de hand. In januari vertelde ik dus al over het hoe, het waarom en het eurekamoment dat leidde tot dat artist book voor de Bibliotheca Alexandrina. Maar waarom, bedacht ik me wat later, alleen voor Alexandrië en niet voor Middelburg? Daar zou namelijk in april de uitreiking plaatsvinden van de Four Freedom Awards aan de voor 2016 daartoe uitverkoren laureaten. Een wel heel speciaal evenement dit keer omdat Roosevelt zijn Four Freedoms 75 jaar geleden voor het eerst uitsprak. Ik zag me echter niet die tien uitspraken over onze democratische vrijheden opnieuw een aantal keren gaan kalligraferen. Dan zou ik helemaal simpel zijn geworden.

Maar omdat mijn eurekamoment plaatsvond in Nice kon ik gelijk gaan overleggen met Jean-Paul Aureglia, mijn galeriehouder daar. Hij drukt namelijk van die artist's books, of op z'n Frans het livre d'art. Op een oude handpers waarbij hij zelf nog handmatig de teksten zet met losse loden lettertjes .

 

met Jean-Paul in zijn galerie in Nice

deel van de voorraad loden letters en zetregels van Jean Paul

bezig met de tekeningen

 Stel nou eens, zo dacht ik, dat hij die door mij uitgezochte citaten zou willen drukken in een heel kleine oplage. Dan zou ik daar alsnog opnieuw originele tekeningen bij kunnen maken. Want tekenen doe ik toch liever dan kalligraferen. Dat zag Jean-Paul wel zitten. En datzelfde gold voor de Roosevelt Stichting in Middelburg. De stichting die verantwoordelijk is voor alles dat met die Four Freedoms Awards heeft te maken. Het gevolg? Als op 21 april de uitverkoren laureaten hun medaille uitgereikt krijgen, ontvangen ze die dag ook mijn livre d'art met de titel "Citations de lauréats des Four Freedoms Awards 1982-2016". Met Engelstalige citaten van voorgangers van hen, met die gedeeltelijk Franstalige titel en met die bijbehorende tekeningen.

Jean-Paul dus aan het lettertjes zetten, ik een paar weken geleden naar Nice omdat ik er toch moest zijn vanwege voorbereidingen voor exposities daar in mei, de gedrukte oplage van het boek opgehaald in de galerie , al vast begonnen te tekenen,  en nu terug in Middelburg daar nog steeds mee bezig.

citaat van Mandela in gedrukte vorm met weer een originele tekening

Want er zijn zeven laureaten waaronder dus Angela Merkel en Human Rights Watch. Maar Han Polman, Commissaris van de Koning in Zeeland en voorzitter van de uitreikingsceremonie, vond het beslist heel fijn om ook een exemplaar te ontvangen. En wie ben ik om dan de Roosevelt Stichting zelf over te slaan? Tja, en er is ook altijd een vertegenwoordiging van het Koninklijk Huis aanwezig. Nu zelfs Willem Alexander zelf. Dus wat is wijsheid? Daarbij nog wat exemplaren voor de galerie in Nice en een aantal voor mijzelf. Volgens mij heb ik een klus op me genomen die grof berekend zo'n 300 tekeningen omvat. De Four Freedoms Awards zullen in dit blog dus vast nog wel weer eens een keer worden vervolgd. Tot volgende week.

TOOS

TEFAF, het grootste commerciële, tijdelijke museum ter wereld

Vorige week liep ik helemaal verlekkerd rond  op de TEFAF. Die jaarlijkse, wereldwijd bekende kunstbeurs in Maastricht waar bijna de helft van de 75.000 bezoekers buitenlands is. Een beurs met kunst van 7000 jaar geleden tot nu. Eigenlijk één groot museum, zij 't dat alles wat er hangt, staat en ligt te koop is. 

Daarvoor moet je dan wel een heel dikke portemonnee meenemen of een diamanten credit card. Wat te denken van een net ontdekt schilderijtje van de jonge Rembrandt. 

de net ontdekte Rembrandt

Of van een zeldzaam, zo te zien niet afgemaakt middeleeuws gebedenboek met prachtige miniaturen van de kunstzinnige gebroeders Van Limburg uit 1407 dat een paar jaar geleden opdook. Zes of zeven nullen met een of ander getalletje ervoor, ga daar maar vanuit. 

getijdenboek van de gebroeders van Limburg

Oh ja, en dan vergeet ik nog het bloemstilleven van Roeland Saverij uit 1615 dat door het Mauritshuis werd aangeschaft voor € 6,5 miljoen. Of wil je misschien een koopje? Een pianostoeltje van ontwerper Gerrit Rietveld voor slechts € 195.000! Zo'n soort beurs dus. En zo'n soort museum.

Roeland Saverij, bloemstilleven, 1615

een beurs "standje"

 Ook geen goedkoop museum trouwens. Veertig euro entree. Maar ik had vrijkaartjes via een bevriende galerie. Dat scheelt toch gelijk een leuk slokje op een borrel. Jammer genoeg golden ze niet voor de openingsavond. Die is tegenwoordig voorbehouden aan voornoemde dikke-beurzen-cliënten en de kunstbobo's dezer aarde . En zelfs daar geldt al een strikte pikorde. Zo heb je niet alleen een preview voor de officiële opening begint, er is ook al een pre-preview. Ik heb het idee dat de pikorde wordt bepaald de lengte van de limousine waarmee je komt voorrijden in combinatie met de grootte van de privéjet waarmee je landt op Maastricht-Aachen Airport. Die vliegen daar de hele week af en aan, vooral op de openingsdag.

 In de jaren 90 was dat alles toch eenvoudiger. Toen was ik een keer uitgenodigd voor de opening, 's avond vanaf 6 uur. En één beeld daarbij staat me nog steeds helder op het netvlies gebrand. Met levensgezel op weg van Eindhoven, waar ik toen nog woonde, naar Maastricht peuzelden we in de auto al vast een boterhammetje op ter maagvulling. Op de beurs liepen al heel wat bezoekers rond. Vooral heel veel gesoigneerde heren in grijzige maatkostuums en feestelijk opgetuigde dames die kort daarvoor nog bij de kapper hadden gezeten. Je hoorde Engels, Frans, Duits, Italiaans, absoluut een internationaal gezelschap. In de gangpaden stonden her en der grote langwerpige tafels met, naar ik aannam, etenswaar. Omdat er grote, damasten tafellakens overheen lagen kon je namelijk niet zien wat zich daaronder bevond. En nu dat beeld. Toen die lakens om klokke zeven werden verwijderd stortte de fine de fleur de l'Europe zich op het aldaar getoonde exquise voedsel alsof ze door dagen vasten uitgehongerd waren. Zagen die tafels er bij aanvang nog als culinaire kunstwerken uit, een kwartier later waren het voedselruïnes. Eén groot slagveld aan etensresten. Ik heb 't verbijsterd waargenomen. Echt tenenkrommend. En door de plaatsvervangende schaamte heb ik zelf geen hap meer tot me genomen. Ik had ten slotte in de auto al die boterham met kaas verorberd.

Ik neem aan dat 't tegenwoordig door de spreiding bij de opening anders gaat. Pre-preview met de eerste gretige, voorrang hebbende kopers. Dan de preview met geïnteresseerden en kooplustigen van wat lagere maar nog altijd hoge orde. En ten slotte de officiële opening met museumdirecteuren, tentoonstellingscuratoren,  verzamelaars en andere bobo's van allerlei kunstinstituties als genodigden. Zo'n 10.000 in totaal, die eerste dag, volgens het persbericht. 't Zou eigenlijk best een studie waard zijn om na te gaan in hoeverre de TEFAF het beeld bevestigt dat tegenwoordig in diverse economische studies naar voren komt. Namelijk dat het verschil tussen arm en rijk op onze aarde de laatste decennia weer duidelijk toeneemt. Maar dat is een heel ander verhaal.

Hoe dan ook, ik heb genoten van de kunst. Griekse en Romeinse beelden en beeldjes of de resten daarvan. Prachtige oud-Chinese kunst. Middeleeuwse veelluiken. De prachtigste miniaturen in perfect bewaard gebleven middeleeuwse handschriften. 

Natuurlijk ook navolgers van Jeroen Bosch in het kader van zijn grote tentoonstelling in Den Bosch.

Allicht ook de 17de eeuwse oude meesters, ooit de core business van de TEFAF. 

En niet te vergeten de moderne en hedendaagse kunst. Ooit in de jaren 90 voorzichtig begonnen met een tiental stand wordt daarmee nu al bijna een kwart van het beursoppervlak in beslag genomen. Noem een beroemde kunstenaarsnaam en die hangt er. Picasso kon je niet eens ontwijken, al zou je dat hebben gewild. Ook zelfs al hedendaagse installaties. Kleren van de keizer waarmee ze beter gelijk kunnen stoppen. Zonde!

Echt dus één groot, gigantisch museum waar ik van half twaalf 's morgens tot sluitingstijd om 7 uur heb rondgedwaald. Met als gevolg wel behoorlijk brandende voetjes. Maar voor de kunst moet je wat overhebben. Tot volgende week. 

TOOS

Briljanten Kunstenaar 2016 zijn moet je vieren, toch?

Als je via de verkiezing van Kunstenaar van het Jaar wordt uitgeroepen tot de Briljanten Kunstenaar 2016 mag je daar best trots op zijn. Dat ben ik dan ook. 't Misstaat beslist niet nu te zijn opgenomen in het rijtje met voorgangers als Gerti Bierenbroodspot, Co Westerik, Armando, Henk Helmantel, Marte Röling en Ans Markus.

Zo'n uitverkiezing wil ik natuurlijk niet zomaar voorbij laten gaan. Veel te leuk. Dus hoort daar een kunstfeestje bij. 

Music, tweeluik, digicompo op alu-dibond

Of waarom dan niet gelijk maar meerdere?  Want zo'n feest vieren is natuurlijk het fijnst samen met al die kunstliefhebbers die in de loop der jaren fan van mijn werk zijn geworden of dat ook nog in huis hebben om er dagelijks van te kunnen genieten. En met hen die mogelijk ook nog iets willen aanschaffen. Dat zijn er veel te veel bij elkaar voor maar één event. Want heet dat tegenwoordig niet zo in modern Nederlands? Event! Al filosoferend daarover met een paar kunst-sparringpartners kwamen er allerlei ideeën naar boven. Hoe die vorm hebben gekregen, zal in de loop van de komende maanden gaan blijken.

Het eerste feestje in de rij er trouwens al snel. Met Pasen. Bij Bas+Mar de Jager aan het Kerkplein in Kapelle (Zeeland). In het pand waar ooit Annie M.G.Schmidt als kind woonde. En waar nu die prachtige, luxe, alom in Nederland en België bekende interieurzaak al heel lang is gevestigd.  

Bas+Mar de Jager, Kapelle

Bij Bas+Mar de Jager is namelijk al een poos een expositie van mij gaande. Al pratend met directeur Henri de Jager kwam de vraag voorbij aan welk getal je nu eigenlijk het begrip briljant zou moeten koppelen. Zilveren, gouden en diamanten gebeurtenissen zijn ten slotte allemaal verbonden met een bepaald cijfer. Maar hoe zit dat met briljant?

Die vraag leidde tot een aantrekkelijk gebaar voor de bezoeker. Welk? Tja, dan moet je eigenlijk naar Kapelle komen met Pasen. Op de dagen van  Goede Vrijdag 25 maart tot en met tweede Paasdag 28 maart (zie voor meer gegevens hieronder). Dan, maar ook alleen dan,  wacht de bezoeker bij aankoop van een werk van mij een Briljanten verrassing. Ter plekke te verzilveren! Nogal cryptisch, deze boodschap? Een goede verstaander heeft toch maar een half woord nodig?

Zelf ben ik in dit Paasweekeinde aanwezig op vrijdag 25 en maandag 28 maart van 13-17 uur bij deze "Briljanten kunstactie bij Bas+Mar de Jager"

vrijdag 25 maart t/m maandag 28 maart

Kerkplein 57  4421 AB Kapelle

open vr-za-ma 9-17 uur, zo gesloten

Maar er komen dus, verspreid over het jaar en het land, nog meer van dit soort weekend  kunstmanifestaties. Allemaal in hun eigen vorm. Waar en wanneer? Als je je via mijn website www.toosvanholstein.nl abonneert op de Nieuwsbrief blijf je helemaal op de hoogte. Ook dit blog is daar natuurlijk goed voor. Ik kan trouwens al vast wel verklappen dat de eerstvolgende ergens in juni is. In een heel ander deel van Nederland.Tot volgende week.

TOOS

Cruisen en kunsten

Toos van Holstein, Breaking waves, olieverfschilderij, 100-130 cm

Wat een cruise met kunst heeft te maken? In directe zin eigenlijk niks. Maar voor mij indirect toch wel. Om dat uit te leggen moet ik teruggaan naar 2008.

Een paar vrienden van mij zijn zogezegd helemaal cruisecrazy. Met hun enthousiaste verhalen hadden ze mij en levensgezel uiteindelijk overgehaald ook een cruise te gaan maken. Maar dan wel een speciale. Eentje waarbij de Atlantische Oceaan werd overgestoken, een zogenaamde transatlantic. Vanuit Rome via wat stopplaatsen op de Middellandse Zee uiteindelijk zoef-zoef linea recta naar Puerto Rico in het Caraïbisch gebied. En vooral dat laatste, een flink aantal dagen alleen maar oceaan, bleek me onverwacht uitstekend te bevallen.

 

"mijn" cruiseschip afgelopen herfst

Zo'n cruiseschip is natuurlijk best groot, maar met een paar honderd meter van voor naar achter en van achter naar voor heb je 't toch wel gehad. Eigenlijk een tijdelijke, maar wel heel prettige gevangenis waar je alle tijd aan jezelf hebt. Heel prettig omdat alles op zo'n boot er op is gericht dat je je helemaal te pletter kunt amuseren. Interessante lezingen, de nieuwste films in de bioscoop, beslist aardige acts en shows in het theater. En natuurlijk niet te vergeten allerlei lichamelijke activiteiten met oh zo leuke spelletjes in en rond het zwembad onder leiding van hyperactieve jongelingen. Dat laatste liet ik overigens met groot genoegen aan anderen over. Maar het mooie is dat je je ook volledig kunt overgeven aan het niks doen. Je vleit je in de zon op een ligstoel, pakt een boek en laat de wereld, in dit geval dus de zee, letterlijk aan je voorbij trekken. En dat laatste gaf me, toen in 2008, een ongelooflijke rust.

Atlantische luchten

Thuis is er altijd die combinatie van atelier en de ideeën die continu mijn brein doorkruisen en om uitvoering vragen. Op dat schip midden op de oceaan ging dat dus even niet. Geen atelier en geen materiaal aanwezig. Een nieuwe ambiance die me er toe dwong gewoon eens een boek achter elkaar uit te lezen. Echt heel ontspannend. Ook door het voortreffelijke culinaire klimaat aan boord. Want reken maar dat daar veel aandacht aan wordt gegeven. Daarbij was de prijs/kwaliteit verhouding bij zo'n wat minder goed in de cruisemarkt liggende oversteek naar Amerika ook heel erg gunstig. Kortom een varende kamer met balkon die elke dag een paar keer pico bello werd verzorgd, een sterrestaurant met elke dag een andere menukaart en dat alles voor een heel gunstige prijs. 

de hut met balkon

achterdek

Waar in Nederland was dat nog te vinden? Eigenlijk heel decadent natuurlijk. Maar voor die paar weken lukte 't me wel om dat goed te praten.

Vooral ook omdat bleek dat ik door die gedwongen rust dat drukke hoofd van me weer eens helemaal leeg kon maken. Het spinrag werd uit de hersencellen gezwabberd, de gangen tussen die cellen werden eens goed gedweild en ik voelde een aangename leegte ontstaan voor nieuwe, frisse kunstideeën.  

Toos van Holstein, Rolling over, olieverfschilderij, 100-90 cm

Zie daar voor mij het verband tussen cruisen en kunsten. Die stops onderweg hoefden voor mij niet eens. Want leg je aan in een interessante stad, dan is een dag in feite te kort. En ga je van boord in een minder interessante plaats, dan is die dag al snel te lang. Nee, gewoon lekker op zee, dat was het wel!

Vandaar dat ik die exercitie in 2010 nog eens heb herhaald. En opnieuw afgelopen herfst. Van Rome naar Miami. Maar als je in de US aankomt is het natuurlijk zonde om met een vliegtuig gelijk rechtsomkeer te maken richting Europa. Want dat is natuurlijk het nadeel. Dit type cruise gaat maar één kant op. 

schroefgolven

Maar elk nadeel heeft z'n voordeel. Als ik dan toch in Amerika was, waarom zou ik er dan bijvoorbeeld niet nog een aantal dagen New York aan vastplakken? 't Was alweer negen jaar geleden dat ik voor het laatst die fascinerende stad had bezocht. Een prachtige gelegenheid dus om daar wat aan te doen. Tot volgende week.

TOOS