The Wild West, Gebleekte Koeienschedels en Fascinerende Landschappen

Hé, heb je die foto hierboven daar niet al eens eerder zien staan? Klopt. Drie weken geleden stond ie er ook. In deze aflevering over Georgia O'Keeffe, een van mijn schildershelden. Maar de verklaring van waarom die daar stond? Die moest ik toen nog schuldig blijven. Want anders liep de lengte van die aflevering echt uit de hand. Hierbij de inlossing van mijn schuld.

ergens onderweg in het Wilde Westen van Amerka

Toen ik begin jaren 90 voor het eerst The Wild West van Amerika doorkruiste, was dat een overweldigende ervaring. Wat een ruimte, wat een ongelooflijk landschap, wat een rijkdom aan fascinerende kleuren. Daardoor begon ik te begrijpen waarom de wereldberoemde Georgia O'Keeffe, daar in New Mexico, schilderde zoals ze schilderde. Zo'n groots landschap vanuit je eigen gevoel in verf weergeven zonder te vervallen in het puur naschilderen van een fotografische realiteit, is gewoon heel moeilijk. Dan moet je wel sterk vereenvoudigen. Dan moet je die prachtige aardtinten flink aanzetten, dan moet je sterke kleurtegenstellingen creëren. Kijk maar eens naar een paar van haar landschapsschilderijen en wat foto's uit de rijke verzameling die ik op latere reizen in die gebieden digitaal bij elkaar schoot.

een landschapsschilderij van Georgia O'Keeffe

gewoon weer zo'n foto van onderweg

Georgia O'Keeffe

foto onderweg

Georgia O'Keeffe

foto onderweg

Dit past ook helemaal bij wat ze eens schreef in een brief aan een kunstgenoot. 'Wat anderen vorm hebben genoemd, heeft niets van doen met mijn vorm- ik wil mijn eigen creëren. Ik kan niks anders doen dan dat- als ik denk aan wat anderen- autoriteiten of het publiek- of wie dan ook- zouden zeggen van mijn vorm zou ik niet in staat zijn om ook maar iets te doen'. Die houding van 'ik zoek zelf wel uit wat ik wil schilderen, ik laat me de les niet lezen' spreekt mij persoonlijk ook heel erg aan. Op de academie was ik al een van de weinigen die altijd figuratie in mijn werk wilde aanbrengen. Ik kon in feite niet anders. De abstracte kunst die toen helemaal 'in' was, paste niet in mijn wereld. Ik had ook mijn eigen vorm. En belangrijke leraren voor me, zoals Ru van Rossem en Nico Molenkamp hebben me daarin toen gelukkig gestimuleerd. Waarschijnlijk omdat zij in hun kunst ook altijd werkten met figuratieve elementen, ook in een geheel eigen vorm, een geheel eigen wereld. Een wereld die ik,ook al zijn ze al jaren dood, nog steeds van verre herken in hun schilderijen en grafiek.

Ru van Rossem, grafiek

Nico Molenkamp, olieverf

Maar nu nog die atelierfoto met de koeienschedel en wat dat met Georgia O'Keeffe heeft te maken. Die schedel kreeg ik in de grijze oudheid eens van een leerling. Toen ik nog op de Middelbare Detailhandelsschool les gaf in het vak Esthetische Vorming. Ik had me in een les spontaan laten ontvallen dat het hebben van een koeienschedel me wel interessant leek. Staat die leerling een aantal dagen later met een heel grote tas voor mijn neus. Wat daarin zat? Een afgesneden koeienkop! Had ie geregeld via zijn vader. Moest nog wel,zo wist hij met een grote grijns te vermelden, helemaal worden schoongemaakt. Ik zal je niet vermoeien met de mierenhoop waarin ik die kop heb gestopt en de grote uitkookpan die uiteindelijk nodig was. Maar dat die schedel nu al jarenlang mijn atelier siert, is gewoon een feit. Hij komt ook nog voor in kunstwerken van me. Bijvoorbeeld als warme welkomstgroet voor de zielen van overledenen die zich melden bij de Griekse onderwereld, de Hades.

 

Toos van Holstein, Hades, olieverf

En dan kom ik er op een goeie dag via foto's achter dat Georgia O'Keeffe ook een koeienschedel in haar pueblo in New Mexico had hangen en die gebruikte in schilderijen.

Georgia O'Keeffe in haar pueblo

Voor haar overigens niet zo moeilijk om die zonder vel en zongebleekt te verkrijgen. Die vond ze gewoon op haar wandelingen door de woestijn. Niks geen mierenhoop en uitkookpan voor haar. Gewoon kant en klaar. Nog mooier werd 't toen ik ergens in het Wilde Westen deze foto kon maken. Niet als verwelkoming voor de Hades maar op het hek van een haciënda.

En 't wordt nog mooier. Weet je waar nu dat schilderij 'Hades' van mij hangt? Ergens in dat Wilde Westen. Op exposities in Nederland, België en Frankrijk  had niemand er belangstelling voor. Maar bij een tentoonstelling in Scottsdale, een kunstzinnige voorstad van Phoenix in Arizona (waar tijdens het schrijven van dit stukje nog steeds stemmen worden geteld) was ie gelijk weg. Een kwestie van cultuur.

een hoekje van mijn expositie destijds in Scottsdale, met links 'Hades'

Oh ja, heb je op tv nog gekeken naar die documentaire over Georgia O'Keeffe waarop ik je drie weken geleden wees? Tot volgende week.

TOOS

Het Heilige Geloof oftewel Santa Fe en de foto's die je vroeger niet maakte

 

foto in mijn atelier vanwege die koeienschedel

Eerst even wat zaken op een rij die ogenschijnlijk niets met elkaar hebben te maken.

- Komende zaterdag 24 oktober staat op NPO2 om 23.30 uur een documentaire geprogrammeerd  die elke rechtgeaarde kunstliefhebber niet mag missen. Dit was de trigger voor deze blogaflevering en  de  door mijn vele miljoenen breinneuronen verwekte volgende  associaties.

- De foto hierboven.

- In 2004 schaften levensgezel en ik onze eerste digitale camera aan.

- Een aantal jaren daarvoor stonden we in Santa Fe in New Mexico voor een gesloten museum.

- In 1990 kreeg ik van levensgezel een boek cadeau met de titel 'Georgia O'Keeffe- Art and Letters'.

De verbindende factor tussen dit alles? Die Georgia O'Keeffe (1887-1986). Al heel lang een van mijn kunstfavorieten.

Georgia O'Keeffe, gefotografeerd door haar
grote liefde Alfred Stieglitz

Vandaar dus ook dat cadeautje van levensgezel. Want al kenden we elkaar toen nog niet zo lang, dat wist hij al wel. Daarom ook stonden we, enkele jaren voor de aanschaf van onze eerste digitale camera, voor dat gesloten museum in Santa Fe. Het Georgia O'Keeffe Museum. We waren toen in het wilde weg kilometers aan het maken door een aantal 'Wild West' staten van de USA. Vanuit Park City in Utah, waar ik toen een expositie had, naar Arizona, Colorado en New Mexico. Met als een van de doelen dat museum. Maar ja, hoe ging dat in die tijden? Nog geen slimme telefoon of tablet want de eerste iPhone verscheen pas in 2008 en de eerste iPad in 2010. Een laptop mee op vakantie? Kom nou! WiFi? Wat is dat? Iets opzoeken op internet? Huh? Dus stond er een onverwachte schutting rond het museum. Verbouwing. Een typisch gevalletje van jammer. Van die situatie heb ik ook geen foto. Geen digitale camera. Wel zo'n ding met een fotorolletje erin. Maar daarmee was je automatisch heel zuinig. Anders zou ik nu vast een foto hebben gehad van een bedremmeld kijkende Toos voor een belemmerende schutting. C'est la vie! En daarom heb ik dus maar even een plaatje van dat museum zonder schutting van internet geplukt.

Blijft natuurlijk de vraag waarom Georgia O'Keeffe een van mijn kunstenaarshelden is. Heel simpel. Allereerst heeft ze natuurlijk prachtige kunst gemaakt maar daarnaast was ze ook een onafhankelijk denkende vrouw die haar leven in eigen hand hield. Een eigenschap die mij persoonlijk heel erg aanspreekt. Vandaar ook dat ze vanuit New York in New Mexico belandde. Dat bleek haar habitat, haar plek. Daar, in dat woeste, kleurige en lege landschap voelde ze zich pas echt thuis.

Georgia O'Keeffe in haar huis in New Mexico

Want New York, waar zo rond 1916 haar kunstenaarscarrière startte toen ze fotograaf en galerie-eigenaar Alfred Stieglitz ontmoette, benauwde haar op den duur.  

 

Georgia met Alfred Stieglitz

Ook al werd de tientallen jaren oudere Stieglitz haar echte grote liefde, ze bleek geestelijke en fysieke ruimte nodig te hebben om zich onvoorwaardelijk over te kunnen geven aan het scheppen van haar kunst. Om dat te creëren wat ze gewoonweg moest maken. Zoals sterk uitvergrote en geabstraheerde details van bloemen die grote verontwaardiging opriepen bij de, vooral, mannelijke kunstrecensenten. Foei, foei,dat leken wel vagina's. Hoe onbetamelijk erotisch! Hoe sterk seksueel getint!En dat geschilderd door een vrouw. Volstrekt not done. Maar over die vroegere houding naar vrouwelijke kunstenaars heb ik 't al vaker gehad. Hoe zou er geoordeeld zijn als de schilderijen waren gesigneerd met een mannennaam? Want mannen en mogelijk seksueel getinte schilderijen? Wat zou daar nou mis mee kunnen zijn?

twee van die 'Bloemenschilderijen'

nog een paar

Ze werd zelfs afgeschilderd als 'een door seks geobsedeerde nymfomane'. Zelf bleef ze haar hele leven lang ontkennen dat die schilderijen ook maar iets met sex en erotiek hadden te maken. Die interpretatie vond zij dan weer belachelijk. Zelfs toen decennia later, in de jaren 70, feministische groeperingen juist die schilderijen wilden betrekken in hun ideologische strijd nam ze er duidelijk afstand van. Niets wilde ze daar mee te maken hebben. Ach, oordeel zelf maar aan de hand van deze video waarin die 'bloemenschilderijen' op een rij zijn gezet.

Onderstaand schilderij zette in 2014 trouwens een veilingrecord neer:bijna 45 miljoen dollar. Toen het hoogste bedrag ooit voor een vrouwelijke kunstenaar betaald. 't Kan verkeren.

Jimson Weed White Flower no.1 (1932)

Maar O'Keeffe maakte ook prachtige kleurrijke landschapsschilderijen, daar in New Mexico. Alleen ontbreekt daar nu toch even de ruimte voor. 

Trouwens, die foto helemaal bovenaan? Idem dito. Dus je snapt 't al, dat wordt weer een ander verhaal. Oh ja, en vergeet die documentaire niet. Tot volgende week.

TOOS

Geërfde natuur

Voor de komende weken heb ik wat korte blogs op het oog. Vakantietijd, nietwaar? En dan ook nog bij zulk prachtig weer. Vandaar! 't Worden praatjes bij plaatjes. Wat achtergrondinformatie bij schilderijen van me. Vandaag dus de eerste uit de komende, korte reeks.

 

Inheritance, olieverf, 35-90 cm

Een aantal jaren geleden reden levensgezel en ik rond in het Wilde Westen. In Arizona. De woestijnstaat waar je het beroemde Monument Valley vindt. Het overbekende natuurpark dat vroeger in geen western mocht ontbreken. Dorre, roodbruine vlaktes met stekelige struiken waar ongelooflijk imponerende, supersteile rotspieken met ook die kleuren de helblauwe hemel in steken. Echt overweldigend, maar ook behoorlijk toeristisch.

Een dag later, nog steeds in die streek maar dan in de aangrenzende staat Utah, zagen we ineens vanaf de asfaltweg een stoffige steenslagweg die de een paar meter lager liggende woestijn indook. Met daarbij een nauwelijks zichtbaar, klein handbeschilderd bordje waarop de tekst 'The valley of the Gods'.  Geen idee wat dat was. Wij dus die weg op met een uitbundige bruingele stofwolk achter ons aan. Kilometer na kilometer. Geen toerist te bekennen, maar wel diezelfde indringende, rauwe natuur zoals in Monument Valley. Dus hebben we ergens de auto langs de kant van de weg gezet. Let wel, langs de kant! Want er zou onverhoeds toch nog zomaar eens een achter of tegenligger aan kunnen komen. Toen de klapstoelen uit de achterbak gehaald en daarop plaats genomen zoals filmregisseurs dat plegen te doen. Midden tussen al die filmgenieke, geërodeerde en kasteel-achtige pieken. Verder niets en niemand, alleen wij tweeën. Met alleen het ruisen van de wind. En hééél soms een autostofwolk op een andere dust road kilometers ver weg. Een unieke ervaring. Dat licht, die kleuren, de rotsformaties, de rust, de wind, die eenzaamheid.

Uit die ervaring is dus dat schilderij 'Inheritance' ontstaan. Met natuurlijk mijn eigen kleurenpalet en ook nog een paar sjamaanachtige figuren erin. Want in mijn schilderijen moeten toch altijd wel ergens mensen opduiken. En zeg nou zelf, in zo'n omgeving horen toch Indiaanse sjamanen! Tot volgende week.

TOOS

"Zo ik iets ben, ben ik een stadsmens"

"Zo ik iets ben, ben ik een stadsmens". Dat kan ik rustig van mijzelf zeggen. Afgezien natuurlijk van het kunstenaar zijn. Dat staat nog wat hoger in rangorde. Die beginzin ontleen ik trouwens, al parafraserend, aan Louis Couperus (1863-1923). De schrijver van klassiekers als 'Eline Vere', 'De stille Kracht' en 'Van oude mensen de dingen die voorbij gaan'. Hij sprak namelijk ooit de onsterfelijke woorden "Zo ik iets ben, ben ik een Hagenaar".

'The sky is the limit', een van mijn nieuwe cityscapes

De aanleiding voor deze inleiding? De Winter Art tentoonstelling bij Galerie Hans Persoon in Eersel en mijn deelname daarin. Die tentoonstelling start op zaterdag 18 november en dus  leverde ik heel recent een aantal nog maar net droge schilderijen aan. 

Domein Oogenlust met daarin Galerie Hans Persoon

Hans bekijkt een paar van de nieuw aangeleverde werken

Schilderijen met als thema, en dat zal dus niet verbazen, de stad. In het eerstvolgende nummer van kunstblad VIND staan in de expositie-agenda dan ook zinnen als:

'De stad! Al duizenden jaren lang het kloppend hart voor civilisatie, innovatie, inspiratie, economische en culturele ontwikkeling. Wanneer en waar dan ook. Babylon, Athene, Rome, Venetië, New York, Sjanghai. Die stad, een bron van inspiratie voor Toos van Holstein'

en

'Zo zijn er een aantal volstrekt persoonlijke cityscapes ontstaan. Stadsschappen die je herkent, maar nooit kunt plaatsen. Want ze bestaan niet echt, behalve in haar fantasie'.

 

Toos van Holstein, Duomo, olieverf

Zo is 't maar net! Veel van mijn schilderijen hebben altijd al de stad en de mensen daarin als onderwerp gehad. En nog steeds dus. Van middeleeuwse tot moderne stad. Van de eeuwenoude duomo tot de skyline van … Ja, waarvan? Vul 't zelf maar in. Reis in je eigen geest maar naar je eigen beelden en ervaringen. Net zoals ik dat doe als ik me opsluit in mijn atelier, staand voor mijn ezel en een in eerste instantie heel wit doek. Met boven een deur mijn slogan 'for me art is travelling the mind'.

 

Toos van Holstein, Luccicare, olieverf

Maar de natuur links laten liggen? Nee, natuurlijk niet.  Ook daaruit put ik inspiratie. Waarbij het volgende, persoonlijke verhaal wel tekenend is.

Lang geleden, in 1990,reisden levensgezel en ik door de Wild West. Hij moest namelijk in Canada een week lang, samen met een aantal andere mannen, met een stok met onderaan een krul tegen een klein, hard, wit balletje slaan. En als je toch in die buurten bent, kun je net zo goed ook even wat verder kijken. Een Amerikaanse kunstvriend, Michael Parkes, had ons de natuurparken in Utah, Nevada, Arizona en Californië aangeraden. Op dus naar het Amerikaanse Wilde Westen.

 

Inheritance

De eerste paar dagen zogen we volop de ongelooflijke kleurenpracht in van de natuur daar. Want dat rood, geel, bruin, oranje en zwart van de rotsen, de canyons, de bergen, het groen van de bomen, alles overgoten door fel zonlicht uit een strakblauwe hemel, was absoluut overweldigend. In Europa kennen we zoiets helemaal niet. Een en al imponerende natuurpracht dus. En toch bekroop ons beiden na een aantal dagen een licht gevoel van onbehagen. Maar waardoor dan?

 

Silence

Nou, stel je voor. Je verlaat 's morgens je motel en de routekaart, je weet wel, zo'n ouderwetse tom-tom op papier, vertelt dat het volgende dorp 1 uur en 37 minuten verderop ligt. Dat was met een zakjapanner, ook al weer zo'n bijna archeologisch ding, ook probleemloos uit te rekenen. Bijna lege wegen en een zeer strakke en ook genadeloos gecontroleerde snelheidslimiet. Goed, koffiestop dus over 1 uur en 37 minuten. Kom je daar, bestaat het gehucht uit een kerk en twee boerderijen waarvan er ook nog een verlaten is. Hoezo koffiestop? Oké, gewoon door naar de volgende mogelijkheid. Even kijken op de kaart. Oh, die is over 1 uur en 58 minuten. Rijden we na inderdaad  1 uur en 58 minuten een van god verlaten mormonendorp binnen! Want daar is 't in Utah mee vergeven. Starbucks hadden we beslist niet verwacht, maar ook het totaal ontbreken van een soortement café?  Zelfs 't bruinige, drabbige vocht dat in Amerika voor koffie doorgaat, was er op dat moment bij ons ingegaan als Gods woord in een ouderling. Maar dat werd ons door de Mormonen dus niet gegund.

Kort samengevat, natuurschoon in het kwadraat in combinatie met een volstrekt gebrek aan cultuur. Totaal niets van waar we in Europa zo aan gewend zijn: overal oude dorpen en steden, overal kerken, paleizen en kastelen, overal cafés, restaurants en terrassen. En daar? Nothing, niente, nada.

 

Together

Dus ben ik een stadsmens? Ja, dat ben ik. Ik heb die stadscultuur om me heen nodig. Natuur is absoluut mooi. Maar alleen natuur? Nee. Vandaar dus die nieuwe cityscapes bij Galerie Hans Persoon op het al helemaal in kerstsfeer verkerende prachtige Domein Oogenlust. 

Domein Oogenlust in kerstsfeer met de doorgang naar Galerie Hans Persoon

Tot volgende week.

TOOS

Saatchi heeft de grootste

Saatchi? Wie? Dat leg ik zo uit. Maar door hem moest ik denken aan het groot, groter, grootst van de  Verenigde Staten. Alles is daar altijd groter en meer. Die ervaring deed ik lang geleden al op bij mijn eerste bezoek aan dat land. En de Amerikanen waren het helemaal met mij eens. Dat straalden ze ook aan alle kanten uit.  Of dat nog steeds zo is? Dat is weer een heel ander verhaal.

Hoe dan ook, in New York vond je toen absoluut de meeste en de hoogste wolkenkrabbers. En op mijn tocht door het Wilde Westen kwam ik de prachtigste natuur tegen met de meest fascinerende kleuren. Utah, Arizona, Colorado, Californië, in mijn kleurgevoelige kunstenaarsogen kan daar nog steeds niks tegenop. De Grand Canyon, nog steeds is die de diepste en de breedste. Dus geef die Amerikanen maar eens ongelijk. Denk alleen ook maar aan hun eten. Bestel nooit een menu in een typisch Amerikaans restaurant. Wil je, goed opgevoed, je bordje netjes leeg eten, dan loop je het gevaar dat bij de uitgang onze Europese maag al op ontploffen staat. Veel, veel, te veel!

Dat alles kwam in me op toen ik kortgeleden een schilderij verkocht via het Amerikaanse Saatchi Art. Naar eigen zeggen de grootste online galerie ter wereld met curators die het werk beoordelen. Ik heb die bewering niet onderzocht, maar ik geloof 't gelijk. Want bij Saatchi, die "wie" van hierboven, is ook alles groot. Ik zie de peinzende frons bij sommigen al op het voorhoofd verschijnen. Hé, ken ik die niet? Nou, dat zou best wel eens kunnen. Ooit in de jaren 90 de commotie meegekregen over dat kunstwerk met de haai op sterk water van de Britse kunstenaar Damien Hirst? 

die beroemde haai op sterk water van Damien Hirst

de ook al beroemde schedel van Damien Hirst

 Aangekocht door de Brit Saatchi. Toen een wereldwijd bekende public relations goeroe met een gigantisch groot reclamebureau. En daarbij een kunstverzamelaar die heel veel jonge Britse kunstenaars uit die negentiger jaren groot heeft gemaakt. Onder anderen dus die Damien Hirst, nu zeer waarschijnlijk de rijkste levende kunstenaar ter wereld. Dezelfde die, ook alweer een aantal jaren geleden, rijen bezoekers naar het Rijksmuseum trok voor een helemaal met diamanten ingelegde schedel.

Saatchi begon destijds in Amerika een eigen online galerie toen het verkopen van kunst via internet in opkomst was. Nu dus de grootste online galerie ter wereld. Hebben ze alweer gelijk, die Amerikanen!

Een aantal jaren geleden had ik al eens schilderijen van mij op die site Saatchi Art gezet. Zo van "je weet nooit" en "nooit geschoten, altijd mis". Af en toe haalde ik er ook wel weer eens een werk af of zette ik er een nieuwe bij op mijn pagina http://www.saatchiart.com/ToosvanHolstein.

Soms kwamen er volgers en "likes" bij die schilderijen, maar dat was het dan ook. Tot ineens een maand geleden een mailtje binnenkwam. Mijn schilderij "Room with a view" was verkocht. Aan een Amerikaan in Californië, zo bleek. Leuk natuurlijk. 

Room with a view, olieverfschilderij, 100 cm-130 cm

Maar dan begint het. Papiergedoe, bankgedoe, heel veel gedoe. Want daarvan hebben die Amerikanen, net zoals bij hun eten, graag ook heel veel. En zorg ervoor dat je naam en die van je bedrijf goed met elkaar overeenstemmen. Lettertje verkeerd? Alles opnieuw doen. Wie weet ben je een terrorist!

En dan het opsturen van je schilderij van 100 bij 130 cm naar de USA. Twee pagina's met verpakkingsvoorschriften. Zoveel lagen plastic, vochtwerend verpakkingsmateriaal, houten kist met voorgeschreven diktes en zorg ervoor dat het schilderij daar aan die kant uit de kist kan worden getrokken. Maar dat lukte allemaal keurig op tijd. Want als je aangeeft dat de kist op die dag vanaf die tijd klaarstaat, staat de vrachtauto van DHL ook mooi op tijd voor het atelier. Prima organisatie, zonder meer! Ook de betaling werd uitstekend geregeld toen alle papieren in orde waren en het kunstwerk in Californië in ontvangst was genomen.

inpakken van het schilderij

Building the future, olieverfschilderij, 60 cm-60 cm

 Toen werd ik ook ineens kort geleden  nog  Artist of the Day bij Saatchi Art.  Dat zijn er dan natuurlijk, behalve in een schrikkeljaar, altijd nog wel 365 in een jaar, maar er zijn ook duizenden kunstenaar die het nooit worden. Op zich dus best aangenaam. Als gevolg daarvan werd mijn schilderij "Building the future" ineens via Saatchi's kanalen op Twitter, Facebook en Pinterest wereldwijd zichtbaar gemaakt. Mooi meegenomen toch? Tot volgende week.

TOOS